16 Δεκεμβρίου 2011

Συκῆν δὲ καὶ ἄμπελον Διόνυσος



Ιερό δέντρον η συκιά όπως και η δρύς και υπήρχε διάταξη κατά την οποία απαγορεύονταν να τις κόβουν.
Η φίκα ή φίκος είναι η συκιά  ή η συκή και ο καρπός της το σύκον ή τύκον.

Athenaeus Soph., Deipnosophistae
Book 3, Kaibel paragraph 6, line 7

...δλον δ τοτο κ το καλεν τος θηναίους ερν μν συκν τν τόπον ν πρτον ερέθη, τν δ' π' ατς καρπν γητηρίαν δι τ   πρτον ερεθναι τς μέρου τροφς.

Photius Lexicogr., Scr. Eccl., Theol., Lexicon (ΕΩ)


Alphabetic letter iota, Page 102, line 12

<ερ συκ>: οτω λέγεται παρ τν λευσνα δός.
<ερ δός>: ν ο μύσται πορεύονται π το στεος π λευσνα.

Η ιερά συκή και η ιερά όδός που πορεύονταν οι μύστες  προς την Ελευσίνα. Η οδός των ιερών συκιών ο δρόμος που οδηγεί στα ιερά μυστήρια και στην Ιέρεια Δήμητρα και στην γνώση της δη-μιουργία …
Scholia In Aelium Aristidem, Scholia in Aelium Aristidem (scholia vetera)
Treatise Pan, Jebb pagëline-Hypothesis-Epigram 104,5, line 3

                 θην γάρ τοι λαίαν δωκε, συκν δ κα μπελον Διόνυσος, Ζες κριν, ρμς αγα, καρπος Δήμητρα, κα λλος λλο τι.

Η λατρεία του Ιερού Δέντρου αλλά και του ιερού καρπού/φρούτου που εχει δωθεί στους ανθρώπους μαζί με την ιερήν άμ-πελον από τον Διόνυσο.

Όμως συνεχίζοντας στις ερμηνεία των λέξεων στο Λεξικό του Πλωτίνου

<ερά>· *θυσία S. κειμήλια. συκ ν τ ες λευσνα γούσ δ
<εράγγελοι>· θεωροί, γγέλλοντες τς πανηγύρεις
<ερόθυτα>· για πιθύματα, μηρία κα μοια, θυσίαι θύματα
<ερ παρθένος>· Δήμητρος <έρεια>
 [<έρας>· σημεον]
*<εράς>· γίας (Ios. 6,8) AS
*<ερσθαι>· ερουργεν Avgn. κα τ ερωσύνην χειν
<ερται>· εροσκοπε  
  …
<Κάρ>· θάνατος. †φθερον. πρόβατον. γένος Καρικόν·
*<κάρα>· κεφαλή Avgn. τοτο ττικο δι το <α> λέγουσιν, μη-
 ρος δ ακς <κάρη>
<κάρα>· αξ μερος Πολυῤῥήνιοι. π Γορτυνίων ... λλοι δ  συκ.
ωνες τ πρόβατα. κα τν κεφαλήν
<κάραι>· συκα
<Καραιός>· Ζες παρ Βοιωτος οτω προσαγορεύεται· ς μέν
 τινές φασι δι τ ψηλς εναι, π το κάρα

<ποθριάζειν>· τ φαιρεν φύλλα συκς.
<ντεθρίωκεν>· νείληκεν σκεύακεν, π τν θρίων. (Men.
 Sam. 241) Δηλο δ κα τ βακχεύειν, σως π το Διονύσου·  
 <Θρίαμβος> γρ λέγετο δι τν τς συκς κα τν θρίων
 ερεσιν

Hesychius Lexicogr., Lexicon (Α – Ο)
Alphabetic letter theta, entry 741, line 1

<θρα>· φύλλα συκς, μπέλου r. ASvn <ς πολλόδωρος> n
 κα τ ν ατος δεσμούμενα βρώματα
<θριάζειν>· φυλλολογεν.



Η λατρεια της συκιάς ως ιερού δέντρου ή μήπως και ως  του Δέντρου της Ζωής εχει συνδεθεί με την λατρεία της βλάστησης αλλα και με το Διόνυσο.  

Το σύκο είναι θρεπτικότατος καρπός, γεμάτος σπέρματα και έχει σχήμα όρχεως. Η συκή δέντρο μακρόβιο που πολλαπλασιάζεται εύκολα και με όλους τους τρόπους, ήταν στην αρχαία Ελλάδα σύμβολο της γονιμότητας και του θεού Διονύσου που λατρευόταν και με προσωνύμια του Συκίτη αλλα  και του  Συκεάτη. 

Ακομα και η λέξη Θρία-μβος συνδέεται με τη λατρεία του και με την εύρεση των Θρίων = φύλλων  της συκιάς ή και της αμπέλου. 

Και η χρήση του  Θυρσου και τα Θρία τα φύλλα της συκής ή της αμπέλου…

 Ομοια λατρεία της ιερής συκιάς, κάποιου αλλου ειδους όμως της συκιάς της religiosa Ficus, ή Bo-Tree που προέρχεται από το σανσκριτικό Bodhi δηλ. «σοφία», «φωτιση », είναι ένα είδος του φίκου/συκιάς που κατάγεται  από την Ινδία , το Μπαγκλαντές , το Νεπάλ , το Πακιστάν , τη Σρι Λάνκα , νοτιοδυτική Κίνα και Ινδοκίνα.  Ανήκει στην οικογένεια Moraceae , το σύκο ή την μουριά.
Οι Sadhus (ασκητές των ινδουιστών) εξακολουθεί να διαλογίζεται κάτω από ιερά δέντρα της συκιάς, και οι ινδουιστές να περιφερονται γύρω από την ιερή συκιά, ως ενας από τους τρόπους λατρείας. Συνήθως είναι επτά γύροι γύρω από το δέντρο το πρωί φωνάζοντας «Vriksha Rajaya Namah", που σημαίνει "χαιρετισμός στον βασιλιά των δέντρων."

Η ιδιαιτερότητα της συκιάς είναι ότι περίπου τα μισά είδη φίκων είναι μόνοικα , έχουν δηλαδή φυτά που φέρουν ταυτόχρονα αρσενικά και θηλυκά άνθη. Στα δίοικα είδη υπάρχουν ξεχωριστά "αρσενικά" και "θηλυκά" φυτά. Στα είδη αυτά οι σφήκες  από τα συκώνια των "αρσενικών" φυτών, μεταφέρουν τη γύρη στα "θηλυκά" φυτά, επικονιάζοντας τα άνθη τους. Χωρίς την παρουσία αρσενικού φυτού, άρα και της συμβιωτικής σφήκας, δεν είναι δυνατή η γονιμοποίηση και η ωρίμανση των συκωνίων του θηλυκού.




Παράδειγμα δίοικου είδους φίκου είναι η Συκιά (F. carica). Τα αρσενικά φυτα του είδους ονομάζονται "αγρια" ή "αγριοσυκιές" ή "όρνοί". Το θέμα των όρνων, της αρσενικής συκιάς στο κειμενο όπου την καταράται ο Ιησούς.


 Τα σύκα της άγρια συκιάς δεν είναι βρώσιμα, σε αντίθεση με αυτά της "ήμερης", του θηλυκού δηλαδή δέντρου.  Αναφέρονται και παρθενοκαρπικά είδη συκιάς, τα οποία παράγουν καρπούς χωρίς να προηγηθεί γονιμοποίηση και σχηματισμός σπόρων.

Ομως υπάρχουν και συκιές/φίκοι στραγγαλιστές κι αυτό γιατί με διάφορους τρόπους (π.χ. μεταφορά από πουλιά, ζώα, μυρμήγκια) σπόροι φίκων/σύκων είναι δυνατόν να καταλήξουν στο φύλλωμα άλλων δέντρων. Σε συνθήκες υψηλής ατμοσφαιρικής υγρασίας βλασταίνουν, αναπτύσσοντας εν συνεχεία εναέριες ρίζες, οι οποίες σταδιακά φτάνουν και εισχωρούν στο έδαφος (σε ξηρές συνθήκες, οι σπόροι μπορεί να βλαστήσουν, αλλά δεν μπορούν να δημιουργήσουν εναέριες ρίζες αρκετά μεγάλες ώστε να φτάσουν στο έδαφος.). Ορισμένα είδη συνεχίζουν να εξαρτώνται από το φυτό-ξενιστή, με το οποίο συμβιώνουν για όλη τους τη ζωή.


Υπάρχουν είδη όμως (οι κοινά ονομαζόμενοι φίκοι "στραγγαλιστές") τα οποία αναπτύσσουν εναέριες ρίζες που αναστομώνονται, περιπλέκονται και ξυλοποιούνται γύρω από τον κορμό του ξενιστή, προκαλώντας το θάνατο του λόγω "στραγγαλισμού" του κορμού ή λόγω έλλειψης ηλιακού φωτός εξαιτίας της υπέρμετρης ανάπτυξης τους (ορισμένες πηγές αναφέρουν το δεύτερο ως σημαντικότερο παράγοντα θανάτωσης του ξενιστή) . Για το είδος F. religiosa αναφέρεται ότι οι εναέριες ρίζες του μπορούν να εισχωρήσουν στον κορμό του ξενιστή και να τον διαχωρίσουν, προκαλώντας έτσι το θάνατο του (Galil J., 1984, Ficus religiosa L. - The tree splitter). Στην πραγματικότητα, οι φίκοι "στραγγαλιστές" είναι μόνο η μειοψηφία των ημι-επιφυτικών φίκων.

Ομως το σύκον ονομάζεται και  τύκον όπως δηλαδή και το γυναικείον αιδοίον αλλά και ο τόκος ή γέννηση το ίδιο το παιδί,  δηλαδή ο καρπος της κοιλίας της. 

Και η Σφίγγα είδαμε ότι κατά μία εκδοχή ήταν  κόρη του Λάϊου ή του Πέτρινου εκ του λαας = η πέτρα.
Και ο Οιδίπους ως αυτός που γνωρίζει εκ του Οίδα+φάος, ως ο γνώστης της λύσης του προβλήματος.
Ο γνώστης του φωτός ή εκ του Οίδα+π+ους δηλ αυτός που γνωρίζει τους πόδας, ίσως τα μουσικά μέτρα μέσω του αυτιού του. Ή τα μέτρα γενικότερα. Αλλα κι ένας μυημένος, ένας ιερέας  στα ιερά μυστήρια του φωτός και της ζωής στα της Ελευσίνας ή της Ελευσις του φωτός 

Και ως το ρήμα που δίδει το όνομα ενός άλλου γνώστη λύσεων πολλών προβλημάτων του Οδυσσέα « πολλών ανθρώπων ίδεν άστεα και νόον έγνω», που όμως χρησιμοποίησε και το όνομα Ούτις δηλαδή Ουδείς ή Κανένας.
Οι θεοί τυφλώνουν τον Οιδίποδα ή βγάζει μονος του τους οφθαλμούς του και ο Οδυσσέας τυφλώνει τον Πολύ-φημο.

Και η ωμόσιτος  Σφίγγα δίπλα στις Πυραμίδες όπου πυρός είναι ο σίτος και το στάρι ή το σπυρί του σιταριού και οι Πυραμιδες κατά μια εκδοχή το δοχείο της συγκέντρωσης σίτου ή το δοχείου του Σίτου και του Άρτου της ζωής και  ένας τρόπος  επιστροφής του Βασιλέως στην νέα ζωή.

συνεχίζετε

15 Δεκεμβρίου 2011

<Φῖκ' ὀλοήν:> τὴν Σφίγγα λέγει


Σφίγξ, , gen. Σφιγγός, Boeot. φίξ, Φῑκός:—Sphinx,
Φκ' λοήν Hes.Th.326 (where the Boeot. form Φίξ is given by Sch., cf. Pl. Cra.414d), cf. Apollod.3.5.8; on the riddle of the S. guessed by Oedipus, Ath.10.456b, Arg.S.OT, A.Frr.235-7, E.Ph.1507 (anap.), cf. Sch.E.Ph.45, Str.17.1.28,32; cf. νδρόσφιγξ; σφίγγες κα γρπες as ornaments of a precinct of Dionysus, Hdt.4.79; Sphinxes on a shield, E.El.471 (lyr.).
metaph. of rapacious persons, Anaxil.22, Carm.Pop.46.24,33; Μεγαρικα ς., = πόρναι, Call. Com.23: also of those who speak riddles, Σφίγγ' ρρεν', ο μάγειρον Strato Com.1.1; φροσύνη . . ς. στιν Cebes 3.
a kind of ape, found in Ethiopia, Agatharch.73, Artem. ap. Str.16.4.16, Plin.HN 8.72, Ael.NA16.15, and v. σφιγγίον 11. (The form Φίξ connects the name with Mount Φίκιον in Boeotia, cf. Sch.Hes. l.c., and is found in Plaut.Aul.701, Picis divitiis qui aureos montis colunt ego solus supero; cf. Non.p.222 L.; Βκας = Σφίγγας, Hsch. (Σφίγξ may be a later form); Σφίξ, gen. Σφικός, Choerob. (Sophronius) in Theod.p.400H.

Plutarchus Biogr., Phil., Bruta animalia ratione uti (985d-992e)
Stephanus page 988, section A, line 1

          λλ κα Κρομμυωνίαν τιν σν κούεις,
πράγματα πολλά, θλυ θηρίον οσα, τ Θησε παρέσχε· |
κα τν Σφίγγα κείνην οκ ν νησεν σοφία περ τ
Φίκιον νω καθεζομένην, ανίγματα κα γρίφους πλέκου-
σαν, ε μ ώμ κα νδρεί πολ τν Καδμείων πε-
κράτει.
Η Σφίγγα θηλυκό θηρίον  καθισμένη εις το Φίκιον όρος που θέτει τα αινίγματα και τους γρίφους

<Palaephatus> Myth., De incredibilibus
Section 4, line 31

                                           κηρύττει δ
Κάδμος τ ποκτενοντι τν Σφίγγα χρήματα δώσειν
πολλά.

Ο Κάδμος την έχει επικηρυξει και προσφέρει  πολλά χρήματα σε όποιον την σκοτώσει.

<Palaephatus> Myth., De incredibilibus
Section 4, line 36

        λθν ον Οδίπους, <νρ Κορίνθιος> τά
τε πολεμικ γαθός, ππον χων ποδώκη, κα λόχους
τν Καδμείων ποιήσας κα δι νυκτς ξιν κα
νεδρεύσας ατήν, <ερε τ ανιγμα> [τουτέστι τν
νέδραν] κα πέκτεινεν τν Σφίγγα.

Athenaeus Soph., Deipnosophistae
Book 6, Kaibel paragraph 63, line 29

  τν δ' οχ Θηβν, λλ' λης τς λλάδος
  Σφίγγα περικρατοσαν,
  Ατωλς στις π πέτρας καθήμενος,
  σπερ παλαιά,
  τ σώμαθ' μν πάντ' ναρπάσας φέρει,
  κοκ χω μάχεσθαι·
  Ατωλικν γρ ρπάσαι τ τν πέλας,
  νν δ κα τ πόρρω·
  μάλιστα μν δ σχόλασον ατός· ε δ μή,
  Οδίπουν τιν' ερέ,
  τν Σφίγγα ταύτην στις κατακρημνιε
Και η μάχη με τον Οιδίποδα κατά την νυχτερινή ενέδρα που θα οδηγήσει τον θάνατος της.


Diodorus Siculus Hist., Bibliotheca historica (lib. 1-20)
Book 4, chapter 64, section 3, line 1

         καθ' ν δ χρόνον μυθολογοσι σφίγγα,
δίμορφον θηρίον, παραγενομένην ες τς Θήβας
ανιγμα προτιθέναι τ δυναμέν λσαι, κα πολ-
λος π' ατς δι' πορίαν ναιρεσθαι.


Diodorus Siculus Hist., Bibliotheca historica (lib. 1-20)
Book 4, chapter 64, section 4, line 6

                                            νταθα
τν μν σφίγγα κατ τν μυθολογούμενον χρησμν
αυτν κατακρημνίσαι, τν δ' Οδίπουν γήμαντα
τν γνοουμένην φ' αυτο μητέρα γεννσαι δύο
μν υος τεοκλέα κα Πολυνείκην, δύο δ θυγα-
τέρας ντιγόνην κα σμήνην.
Agatharchides Geogr., De mari Erythraeo (excerpta)
Section 7, line 17

               …
Σφίγγα δ τος τν Θηβαίων παισν ανιγμα προβάλλουσαν…

Pausanias Perieg., Graeciae descriptio
Book 9, chapter 26, section 2, line 2

                                                      προ-
ελθόντων δ τ ρος στν θεν τν Σφίγγα λέγουσιν
ρμσθαι π' λέθρ τν ρπαζομένων ανιγμα δου-
σαν· ο δ κατ λστείαν σν δυνάμει ναυτικ πλα-
νωμένην φασν ατν ς τν πρς νθηδόνι σχεν
θάλασσαν, καταλαβοσαν δ τ ρος τοτο ρπαγας
χρσθαι, πρν ξελεν Οδίπους ατν περβαλόμενος
πλήθει στρατις ν φίκετο χων κ Κορίνθου.

Pausanias Perieg., Graeciae descriptio
Book 9, chapter 26, section 3, line 9

                                      πότε ον τ Σφιγγ
μφισβητήσων τις φίκοιτο τς ρχς – γενέσθαι
γρ τ Λαΐ κ παλλακν υος κα τ χρησθέντα
κ Δελφν ς πικάστην μόνην κα τος ξ κείνης
χειν παδας – , τν ον Σφίγγα χρσθαι σοφίσμασιν
ς τος δελφούς, ς τν Κάδμ γενόμενον χρησμν  
εδεεν ν Λαΐου γε ντες· οκ χοντας δ ατος
ποκρίνασθαι θανάτ ζημιον, τε ο προσηκόντως
μφισβητοντας γένους τε κα ρχς.
 Όπως και η ονομασία που της δίνεται ως Φίγα  ή Φίκα ή Βίκας εκ του Φίκιου όρους  όπου κάθεται ή εδρευει κατά μεγάλη πιθανότητα.
 Το Εις Φιγαν ή Εις Φικαν  ή Εις Βικαν ή Εις Φίγγιον δηλαδή προς το (όρος) Φίκα, Φίγαν ή Βικαν  ή Φίγιον έδωσε και το όνομα στην Σφίγγα. Όπως σήμερα έμεινε  και χρησιμοποιειτε το Istanbul (Εις την Πόλην) ακόμα και από τους Τούρκους που φυσικά δεν γνωρίζουν ότι μιλουν και προφέρουν το Εις την Πόλην !!! 

Plato Phil., Cratylus
Stephanus page 414, section d, line 4

σπερ κα τν Σφίγγα ντ “φικς” “σφίγγα” καλοσιν, κα λλα πολλά.

Aelius Herodianus et Pseudo-Herodianus Gramm., Rhet., Περ ρθογραφίας
Part+volume 3,2, page 600, line 7

γα> φκα σφίγγα.
Hesychius Lexicogr., Lexicon (Α – Ο)
Alphabetic letter beta, entry 606, line 1

κας>· σφίγγας
γα>· φκα. σφίγγα
<Φίκιον>· ρος Θηβν

Scholia In Hesiodum, Scholia in theogoniam (scholia vetera)
Verse 326, line 1

<
Φκ' λοήν:> τν Σφίγγα λέγει.

Ολέθρια Φίκα ονομάζουν την Σφίγγα
Και τα παιδιά της Νιόβης από σφίγγες αρπάζονται καθώς τα τοξεύουν το ζευγάρι των Απόλλωνος και Αρτέμιδος.
Pausanias Perieg., Graeciae descriptio
Book 5, chapter 11, section 2, line 8

                                              τν ποδν δ
κατέρ τν μπροσθεν παδές τε πίκεινται Θηβαίων
π σφιγγν ρπασμένοι κα π τς σφίγγας Νιόβης
τος παδας πόλλων κατατοξεύουσι κα ρτεμις.

Claudius Aelianus Soph., De natura animalium
Book 12, section 7, line 41

                               κα τν σφίγγα μέντοι
τν διφυ Αγύπτιοί τε χειρουργο γλύφοντες κα
Θηβαοι μθοι κομπάζοντες δίμορφον μν πειρνται
δεικνύναι, σεμνύνοντες τ τε το παρθενωπο κα
τ το λεοντοειδος σώματος κράσει ατήν.

Claudius Aelianus Soph., De natura animalium
Book 12, section 38, line 1

Τν σφίγγα πόπτερον γράφουσί τε κα πλάττουσι πν σον περ χειρουργίαν σπουδαον κα πεπονημένον.

Pseudo-Apollodorus Myth., Bibliotheca (sub nomine Apollodori)
Chapter 3, section 52, line 5

                                                πεμψε
γρ ρα Σφίγγα, μητρς μν χίδνης ν πατρς
δ Τυφνος, εχε δ πρόσωπον μν γυναικός, στθος
δ κα βάσιν κα ορν λέοντος κα πτέρυγας ρνιθος.

Και οι γλύπτες οι Αιγύπτιοι την εμφανίζουν ή την απεικονίζουν ως δίμορφο με σεμνότητα απέναντι στο παρθενικό αλλά και στο λεοντοειδές κορμί της και την κράση της. Όπως και άλλοι την παρουσιάζουν στολισμένη με φτερά που της δίνουν τη δυνατότητα να πετά.

Άλλοι συγγραφείς όπως ο Απολλόδωρος της δίνει μητέρα την ‘Εχιδνα και πατέρα τον Τυφώνα, την παρουσιάζει με πρόσωπο και στήθος γυναικείο και κορμό αλλα και ουρά λέοντος και με πτερά πουλιού.

Socrates Hist., Fragmenta
Fragment 13, line 1

Schol. Eur. Phoen, 45:
Τν δ Σφίγγα ο μν λέ γουσιν χειν πρόσωπον παρθένου, στθος δ κα πόδας λέοντος, πτερ δ ρνιθος· Σωκράτης δ ατήν φησι χρησμολόγον δύσγνωστα μαντευομένην· περ γνοοντες ο Θηβαοι κα ναντίως ατος χρώμενοι πώλοντο.

Ο Σωκράτης ισχυρίζεται ότι ήταν μάντισσα και χρησμολόγος με δυσανάγνωστους χρησμούς, κι οι αγνοούντες τους χρησμούς της Θηβαίοι χάνονται αφού δεν μπορούσαν να τους λύσουν και να τους καταλάβουν.

Mnaseas Perieg., Fragmenta
Fragment 48, line 11

δ τν λεοντοπρόσωπον Σφίγγα·

Ο Μνασέας την παρουσιάζει με πρόσωπο λέοντος κι όχι γυναικός, όπως φαίνεται στα παραπάνω κείμενα.

Clemens Alexandrinus Theol., Stromata
Book 5, chapter 5, section 31, subsection 5, line 1

Δι τοτό τοι κα Αγύπτιοι πρ τν ερν τς σφίγγας δρύον-
ται, ς ανιγματώδους το περ θεο λόγου κα σαφος ντος…

Ο Κλήμης ο Αλεξανδρινός αναφέρει ότι οι Αιγύπτιοι πριν από τα ιερά τους τοποθετούν σφίγγες για να φυλάγουν και να φοβίζουν αλλά και για να παραπέμπουν στον αινιγματικό Θείο Λόγο καθώς και για τις αναφορές προς το Ασαφές Ον.
Αυτές αγαπούν και είναι φιλικές σε όλους τους οσίους αλλά είναι  απαραίτητες ώστε να τιμωρούν τους ανόσιους.

Η καλύτερη ίσως ερμηνεία που δίδεται να φυλλάτουν τα ιερά και τα όσια του Θειου Λόγου και ο σεβασμός/φόβος που πρέπει να υπάρχει  ως τιμωρία στους βέβηλους και α-νό(υ)σιους. Η φράση «αυτός είναι Σφίγγα» σημαίνει τον αινιγματικό (κατά περίσταση ή κατά συνήθεια)  άνθρωπο που δεν ανοίγει το στόμα του ή δεν μπορεί κάποιος να του πάρει κουβέντα, ή και δεν εκφράζει το παραμικρό. Κάτι απαραίτητο στις μυήσεις και στις μυστηριακές τελετές, καθώς υπήρχε ο όρκος των μυημένων να μην μιλούν για όσα είδαν ή έζησαν κατά την μύηση τους, αλλα και κατά την διάρκεια των μυστηρίων που έλάμβαναν μέρος.
Στα παραπάνω κείμενα είδαμε την χρήση της σφίγγας έξω από τα ιερά των Αιγυπτίων και όχι μόνο, για τους ίδιους ακριβώς λόγους, για την προστασία των ιερών Λόγων και του Θείου Οντος που λαμβάνει ακαθόριστη μορφή κάθε φορά.
Joannes Malalas Chronogr., Chronographia
Page 51, line 8

                                                      δ Οδίπους
τέλειος γενόμενος μαθεν τι π τς πόλεως κατάγεται τν Θη-
βν· κα κούσας τι γυνή τις νόματι Σφίγξ, λστρίς, λυ-
μαίνετο πάντας τος π τς Θήβας ρχομένους, κα στενν τν
πόλιν· σοφν ον τι βουλευσάμενος ες τ ναιρεν τν Σφίγγα
λαβεν κ το κτήματος που νετράφη γροίκους γενναίους, ς,
φησί, θέλων μα τ Σφιγγ λστεύειν.

Joannes Antiochenus Hist., Fragmenta
Fragment 8, line 17

                       (3) ον Οδίπους δεινότατον
[τι] βουλευσάμενος [ς τ ναιρεν τν Σφίγγα, λαβεν
κ το κτήματος που νετράφη γροίκους γενναίους,
προσποιούμενος θέλειν] αυτν μετ' ατς λστεύειν κα
πιτηρήσας καιρν λόγχ ναιρεται ταύτην, κα προά-
γει ες τν πόλιν.

Scholia In Aelium Aristidem, Scholia in Aelium Aristidem (scholia vetera)
Treatise Tett, Jebb pagëline-Hypothesis-Epigram 141,15, line 9
  
πειδήπερ Οδίπους τν Σφίγγα νίκησεν, λέχθη Καδμεία νίκη· ε μ γρ κείνην νίκησεν, οκ ν οδ τ αυτο μητρ συνεγένετο, οδ τ λοιπ πάντα φίστατο.
Ο Ιωάννης Μαλαλάς την παρουσιάζει ως Γυναίκα-λησταρχίνα της πόλης των Θηβών την  οποία ο Οιδίπους, λαμβάνοντας την βοήθεια των γενναίων κατοίκων της περιοχής όπου έχει μεγαλώσει, την σκοτώνει ή την ρίχνει στον γκρεμό.
Η νίκη του θα ονομαστεί ως Κάδμεια νίκη αλλά κατα τον σχολιαστή είναι και το αποτέλεσμα της μετέπειτα  τιμωρίας του, αν δεν την νικούσε, ούτε τη μητέρα του θα παντρεύονταν, ούτε και τα λοιπά βάσανα του θα υφίσταντο.
Αλλά και ο Αισχύλος την χαρακτηρίζει με μια σειρά αρκετά άσχημων κοσμητικών επιθέτων όπως :
Scholia In Aeschylum, Scholia in Aeschylum (scholia recentiora)
Play Th, hypothesis-verse of play 539, line 11

 A. νειδος] δι γρ τν Σφίγγα νειδίζοντο Θηβαοι.

Scholia In Aeschylum, Scholia in Aeschylum (scholia vetera)
Play Th, hypothesis-epigram-scholion 772-777a, line 9

λέγει δ τν Σφίγγα τν μόσιτον.
Scholia In Aeschylum, Scholia in Aeschylum (scholia vetera)
Play Th, hypothesis-epigram-scholion 776b, line 1

                               I1
ναρπαξάνδραν] τν Σφίγγα.

Scholia In Aeschylum, Scholia in Aeschylum (scholia vetera)
Play Th, hypothesis-epigram-scholion 776d, line 2

ναρπαξάνδραν] τν ναρπάζουσαν πολλος τν νδρν κα κατ-
εσθίουσαν, γουν τν Σφίγγα.

Τα επίθετα που χρησιμοποιεί  είναι όνειδος, ντροπή των Θηβών, ωμόσιτος αλλα και αναρπαξάνδραν αυτή που αρπάζει τους ανδρες  και τους σκοτώνει.
Glossae In Herodotum, Glossae in Herodotum (= ροδότου λέξεις)
Herodotus book 2, entry 36, line 1

                                 (c.167) <νδρόσφιγγας>.

Ενώ ο Ηρόδοτος την ονομάζει Ανδροσφίγγα.

Scholia In Sophoclem, Scholia in Sophoclem (scholia vetera)
Play OT, verse 1198, line 1

<
τν γαμψώνυχα παρθένον> τν Σφίγγα.

Ο Σοφοκλής την παρουσιάζει παρθένα με γαμψά νύχια
Scholia In Euripidem, Scholia in Euripidem (scholia vetera)
Vita-argumentum-scholion sch Ph, section 45, line 15

                        
τινς δέ φασιν τι μία τν σν τας Κάδμου θυ-
γατράσι μανεισν μετεβλήθη ες τ ζον τν Σφίγγα
…τέρας δ τν Σφίγγα λέγει, πε πτερωτ ν παρθένου χουσα πρόσωπον, λέοντος δ τ πν
σμα, μιξοφυς οσα: 
Ο Ευρυπίδης ισχυριζεται ότι κάποια από τις Θυγατέρες του Κάδμου είναι αυτή που εχει μεταβληθεί στο ζώο Σφίγγα. Και τη θεωρεί τέρας (γήινη δήλαδή) πτερωτή  δε,  με πρόσωπο γυναικός αλλα με κορμί λέοντος.

Scholia In Lycophronem, Scholia in Lycophronem (scholia vetera et recentiora partim Isaac et Joannis Tzetzae) Scholion 7, line 3b

      s4 ατη Σφγξ θυγάτηρ γέγονε Λαίου s
μπροσθε μν εδος χουσα λέοντος, πισθεν δ νθρώ-
που, φανεσα δ τος ντοπίοις επε τοιοτον ανιγμα· s  
τν δ Σφίγγα λέγουσιν χειν εδος μπροσθεν *μν* λέον-
τος, πισθεν δ νθρώπου γρυπς πτέρυγας, νυχας ε-  
το κα τοιατα τεράστια.

Ενώ στον Λυκόφρωνα εμφανίζεται ως κόρη του Λάιου με εμφάνιση λέοντα και η πίσω όψη της  μοιάζει  με άνθρωπο που φέρει πτερά γύπα καθως και  γαμψά αετίσια νύχια τεράστια.


Scholia In Aeschylum, Scholia in Aeschylum (scholia vetera)
Play Th, hypothesis-epigram-scholion hyp2, line 24

                                                                            λθν δ
ες Θήβας Οδίπους ερε κακν ατος πικείμενον μέγα, τν Σφίγγα,
κα τν μ σχύοντα λσαι τ ταύτης ανιγμα κατεσθίουσαν.

Και οι βυζαντινοί βέβαια συγγραφείς ως δαίμονα την παρουσιάζουν  και την συνδέουν μάλιστα με τον Δαίμωνα Αλάστωρ.
Photius Lexicogr., Scr. Eccl., Theol., Lexicon (Α – Δ)
Alphabetic letter alpha, entry 898, line 1

<λάστωρ>· θηλυκς Νικοχάρης “τν λάστορα Σφίγγαφη
<λάστωρ>· κα δαίμων τις καλεται πεξιν τος λαστα
εργασμένους.

Lexica Segueriana, Collectio verborum utilium e differentibus rhetoribus et sapientibus multis (Σ<b>) (recensio aucta e cod. Co
Alphabetic entry alpha, page 74, line 16

<
λάστωρ>: θηλυκς Νικόχαρις <τν λάστορα> φη  <Σφίγγα>.

Nicochares Comic., Fragmenta
Fragment 18, line 1

κύουσαν δέλφακα τν λάστορα Σφίγγα

Η έννοια του αλάστωρος ταυτίζετε με λέξεις όπως του εκδικητή, του τιμωρού που δεν ξεχνά,  του βάνδαλου, του εξολοθρευτή, του καταστροφέα, του απεχθή, του στυγερού, του τύραννου κλπ ενώ πολλοί τον ταυτίζουν και με την Νέμεση και μια κατηγορία βέβαια δαιμονικών πνευμάτων αργότερα.

Η Σφίγγα θα ταυτισθεί με γυναίκες Παρθένες βλέπε κόρη του Κάδμου και του Λάιου, που θανατώνουν άνδρες μέσω των αινιγμάτων αλλα και του σφιξίματος τους.


Δεν μπορώ να μην αναφερθώ στην Σφίγγα που δεσπόζει δίπλα στις πυραμίδες ή πυραμιδική σφίγγα στο μέσον του πλανήτη, ως σύμβολο του Λέοντος Ηλίου. Πάμπολες θεωρίες και βιβλία για όσους θελήσουν να το ψάξουν.  
 Το ίδιο σύμβολο της σφίγγας όπως αυτή εμφανίζεται και στον ναό του Esneh μαζί με τα σύμβολα της Παρθένου αλλα και του Λέοντα.
Η κάρτα του ζωδίου του Ζυγού που βρισκεται δίπλα στον αστερισμό της Παρθένου, που πολλές φορές το φέρει η Παρθένος για να ζυγίσει ή να κρίνει τις ψυχές  κλπ.
Και το «Ωδε η σοφία εστίν : Ο έχων νουν ψηφισάτω τον αριθμό του θηρίου». Ένα ακομα αίνιγμα. Σαν αυτά της Σφιγγός και ο αριθμός 5 στα αστέρια πάνω από την Παρθένο και το Φίκιον ή Φίκειον ή (Ει)ς Φίγγειον δηλ. προς το Φίγγειον Όρος
Και Φίκα ή φίγγα η συκειά  ή η συκομουριά, συκομορέα η καταραμένη !!!  αλλα Συκεάτης ή και Συκίτης και ο Διόνυσος λατρευόμενος στην πόλη της Κιλικίας Συκή, ενώ Συκεών είναι το περιβόλι το κατάφυτο με  συκιές.
Athenaeus Soph., Deipnosophistae
Book 3, Kaibel paragraph 14, line 17

Σωσίβιος δ' Λάκων (FHG II 628) ποδεικνς ερημα Διονύσου τν συκν δι τοτό φησι κα Λακεδαιμονίους Συκίτην Διόνυσον τιμν.
Hesychius Lexicogr., Lexicon (ΠΩ)
Alphabetic letter sigma, entry 2227, line 1
 

<Συκάτης>· Διόνυσος
Ποικιλία συκιάς που κάνει μαύρα σύκα ονομάζεται Κορωναία.
Είδος σύκου και το δρακόντιον, υποκοριστικό της λέξεως δράκων άλλη ονομασία το ομφάλειον ή οξάλειον.
Το άγριον σύκον οίδαξ, ενώ το πρώιμο σύκο ονομάζετε κόκκυξ  ή κοκκυγας !!!
Ενώ η λατινική λέξη morum  ή μορον δηλώνει το συκάμινο ή το συκόμορον
Ενώ ο θεός που του προσφέρουν  τον πρώτο   καρπό του ιερού δέντρου είναι ο Ερμής, κι ας έχει ο Διονυσος το όνομά του Συκάτη ή του Συκίτη γιατι ο ίδιος εχει φέρει εκτός από την ιερήν Αμ-πελον και την καλλιέργεια της  Ιερής Συκιάς.   
Photius Lexicogr., Scr. Eccl., Theol., Lexicon (ΕΩ)
Alphabetic letter sigma, Page 547, line 15

<
Σκον φ' ρμη>: τ γκείμενον ες φέλειαν τω
 
βουλομένωι· τ γρ πρτον φανν σκον ρμη  τίθεσαν·

Εtymologicum Magnum, Etymologicum magnum
Kallierges page 418, line 52

<γητορία>: Παλάθη σύκων, ν π τ πομπ
τν πλυντηρίων φέρουσιν, τι μέρου πρώτης ταύτης
τροφς γεύσαντο, δι τ πρτον τος νθρώποις  
ηρσθαι σκον, <ερ συκ> τ δένδρον κέκληται·
κα
τόπος ερς παρ θηναίοις, ν ος πρτον
ε
ρέθη τ δένδρον.

Etymologicum Magnum, Etymologicum magnum
Kallierges page 469, line 16

 <ερομηνία>: ερ ορτ κατ μνα, ν τ μην ερ μέρα.
 <ερ συκ>: Οτω καλουμένη.
 <ερ δός>: δός τις ν ες λευσνα γουσα, ν πίασιν ο μύσται λαδε.

Plutarchus Biogr., Phil., Quaestiones convivales (612c-748d)
Stephanus page 703, section C, line 7

             ρα δ', ε κα μελέτης νεκα το εχα-
ρίστου τς τοιαύτας φιέντες περβολς οκ τόπως ο
παλαιο κα δρς σέβοντο καρποφόρους κα συκν τινα
προσηγόρευσαν
ερν θηναοι κα μορίαν κκόπτειν π-
αγορεύουσιν·
τατα γρ ο ποιε πρς δεισιδαιμονίαν πι-

φόρους, ς νιοί φασιν, λλ προσεθίζει τ εχάριστον
μν κα κοινωνικν ν τος ναισθήτοις κα ψύχοις
πρς λλήλους.





Συνεχίζετε
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...