περιτυχών τη αθανάτω πηγή και κατελθών εις αυτήν αθανασίας έτυχεν ...

Εκτος από την τέχνη του Γλαύκου, το θέμα της αθανασίας ή της αφθαρσίας του Γλαύκου – ως ενός εκ των ιερών ιχθύων που εξετάζουμε- είναι αυτό που αναφέρετε συχνότερα στα περισσότερα κείμενα. Είδαμε κατά τον Αλέξανδρο τον Αιτωλό στο ποίημα του που ονομάζεται  «Αλιείς»  ότι γευόμενος ένα βοτάνι έπεσε στην θάλασσα, ενώ την μαντική τέχνη του την μετέδωσε και τη δίδαξε ο ίδιος στον Απόλλωνα. Κυνηγώντας πάνω στο Όρος της Ορειας το οποίο είναι ένα ψηλό βουνό στην Αιτωλία, όταν έπιασε ένα λαγό  δεδομένου ότι είχε λιποθυμήσει από το κυνήγι και την καταδίωξη πήρε  ένα παρακείμενο στην βρύση βότανο, ακριβώς όπως ανέπνεε την τελευταία πνοή του. Ο λαγός αναβίωσε πλήρως με τη βοήθεια του βοτάνου και ο Γλαύκος, αναγνωρίζοντας τις αρετές του βοτάνου,  δοκίμασε αυτό και κατελήφθη με μια θεϊκή τρέλα έγινε θεόληπτος ή προικίσθηκε με το πνεύμα του θεού, και όταν μια θύελλα ξέσπασε με την θέληση  του Δία, ο ίδιος έπεσε στη θάλασσα.

Οι μυθοι μιλούν αλλοτε για  την αθάνατη πηγή ή για το αθάνατο βοτάνι ή το αθάνατο νερό…

Ἴσθμιος δὲ ὁ Γλαύκου

Phrynichus Attic., Praeparatio sophistica (epitome)
Page 6, line 2

<ἀνθρωποειδὲς θηρίον, ὕδατι συζῶν>: ἐπὶ τοῦ Γλαύ-
κου <τοῦ> ἀναφανέντος ἐκ τῆς θαλάσσης.

Ο Γλαύκος όμως θεωρείτε ότι είναι η άλλη ονομασία του Παλαίμονος/ Μελικέρτη υιού της Ινούς ή Λευκοθέας. Η Ινώ/Λευκοθέα λατρεύεται σε διάφορες περιοχές  της Ελλάδος νησιωτικές κυρίως δες και Υδριάδα Ινώ

Στα Μέγαρα υπήρχε και ιερό της Λευκοθέας με λίθινο θριγκό. Οι Μεγαρείς έλεγαν ότι αυτοί πρώτοι ονόμασαν την Ινώ- Λευκοθέα και προς τιμή της τελούσαν κάθε χρόνο θυσία.

Στην Κόρινθο, στο ισθμιακό ιερό του Ποσειδώνα, βρίσκονταν στημένα αγάλματα της Λευκοθέας και του Μελικέρτη. Σε κορινθιακά νομίσματα της εποχής του Σεπτιμίου Σεβήρου παριστάνεται η Λευκοθέα με τον μικρό Μελικέρτη στην αγκαλιά.

Στην Αθήνα, η επιγραφή «Λευκοθέα Σώτειρα Ελλιμενία» είναι χαραγμένη σε καθίσματα του Θεάτρου του Διονύσου, η μεν Λευκοθέα ως « Σώτειρα» και «Ελλιμένια », ο δε Μελικέρτης ως «νεών φύλαξ». Ενώ η Ινώ/Λευκοθέα θεωρείται θυγατέρα του Κάδμου και της Αρμονίας, αδερφή της Σεμέλης, της Αγαύης και της Αυτονόης. Τροφός του Διονύσου, συζυγος του Αθάμαντος και μητέρα από το γάμο μαζί του των Λεάρχου και Μελικέρτη.

λόγω Ποσειδώνι και Διονύσω την πίτυν...

Zenobius Sophista <Paroemiogr.>, Epitome collectionum Lucilli Tarrhaei et Didymi
Centuria 4, section 38, line 8

Καὶ τὴν μὲν εἰς Μέγαρα προσβρασθεῖσαν Μεγαρεῖς ἀνελόμενοι
καὶ πολυτελῶς κηδεύσαντες ἐκάλεσαν Λευκοθέαν· τὸν δὲ
εἰς Κόρινθον Κορίνθιοι θάψαντες Μελικέρτην ἄγουσιν
ἐπ' αὐτῷ ἀγῶνα τὰ Ἴσθμια.

Plutarchus Biogr., Phil., De proverbiis Alexandrinorum [Sp.]
Fragment 6, line 6

                 μετὰ δὲ τοῦ Μελικέρτου ἡ Ἰνὼ ἔρριψεν ἑαυτὴν εἰς τὴν πρὸς τῷ
Μολουρίῳ θάλασσαν· καὶ τὴν μὲν εἰς Μέγαρα προσβρασθεῖσαν Μεγαρεῖς ἀνελόμενοι καὶ πολυτελῶς κηδεύσαντες ἐκάλεσαν Λευκοθέαν· τὸν δὲ εἰς Κορίνθιοι θάψαντες
Μελικέρτην ** καὶ ἄγουσιν ἐπ' αὐτῷ ἀγῶνα τὰ Ἴσθμια.

Pausanias Perieg., Graeciae descriptio
Book 2, chapter 1, section 3, line 6

... προϊοῦσι δὲ

ἡ πίτυς ἄχρι γε ἐμοῦ πεφύκει παρὰ τὸν αἰγιαλὸν καὶ

Μελικέρτου βωμὸς ἦν. ἐς τοῦτον τὸν τόπον ἐκκομι-  

σθῆναι τὸν παῖδα ὑπὸ δελφῖνος λέγουσι· κειμένῳ δὲ

ἐπιτυχόντα Σίσυφον θάψαι τε ἐν τῷ ἰσθμῷ καὶ τὸν

ἀγῶνα ἐπ' αὐτῷ ποιῆσαι τῶν Ἰσθμίων

Στον Παυσανία διαβάζουμε : ότι φύτρωσε πεύκη στον άκρη του γιαλού και εκει υπάρχει βωμός του Μελικέρτη. Στον τόπο όπου μεταφέρθηκε το παιδί –Μελικέρτη, από δελφίνι, όπως λέγουν ….

Περισσότερα για δελφίνια και Δελφούς και Αρίωνα, ‘Ιωνα κλπ σε παλαιότερα κείμενα.

Plutarchus Biogr., Phil., Theseus
Chapter 25, section 5, line 4

Τάδ' ἐστὶ Πελοπόννησος, οὐκ Ἰωνία.

καὶ τὸν ἀγῶνα πρῶτος ἔθηκε κατὰ ζῆλον Ἡρακλέους,

ὡς δι' ἐκεῖνον Ὀλύμπια τῷ Διί, [καὶ] δι' αὐτὸν Ἴσθμια

τῷ Ποσειδῶνι φιλοτιμηθεὶς ἄγειν τοὺς Ἕλληνας. ὁ γὰρ

ἐπὶ Μελικέρτῃ τεθεὶς αὐτόθι νυκτὸς ἐδρᾶτο, τελετῆς

ἔχων μᾶλλον ἢ θέας καὶ πανηγυρισμοῦ τάξιν. ἔνιοι δέ

φασιν ἐπὶ Σκείρωνι τὰ Ἴσθμια τεθῆναι, τοῦ Θησέως

ἀφοσιουμένου τὸν φόνον διὰ τὴν συγγένειαν

Plutarchus Biogr., Phil., Quaestiones convivales (612c-748d)
Stephanus page 675, section E, line 9

                            κοινῶς δ' ὑπὸ <πολλῶν> λεγομένου
ὡς ἴδιόν ἐστι στέμμα Ποσειδῶνος ἡ πίτυς, <Λουκανίου>
δὲ προστιθέντος ὅτι καὶ τῷ Διονύσῳ καθωσιωμένον τὸ
φυτὸν οὐκ ἀπὸ τρόπου ταῖς περὶ τὸν Μελικέρτην συνῳ-
κείωται τιμαῖς, αὐτὸ τοῦτο ζήτησιν παρεῖχεν, ᾧτινι  
λόγῳ Ποσειδῶνι καὶ Διονύσῳ τὴν πίτυν οἱ παλαιοὶ καθω-
σίωσαν.

Plutarchus Biogr., Phil., Quaestiones convivales (612c-748d)
Stephanus page 675, section E, line 2

<Πραξιτέλης> μὲν οὖν ὁ περιηγητὴς τὸ μυθῶδες ἐπῆγεν,
ὡς λεγόμενον εὑρεθῆναι τὸ σῶμα τοῦ Μελικέρτου πίτυι
προσβεβρασμένον ὑπὸ τῆς θαλάττης· καὶ γὰρ οὐ πρόσω
Μεγάρων εἶναι τόπον, ὃς ‘Καλῆς δρόμος’ ἐπονομάζεται,
δι' οὗ φάναι Μεγαρεῖς τὴν Ἰνὼ τὸ παιδίον ἔχουσαν δρα-
μεῖν ἐπὶ τὴν θάλατταν.

Plutarchus Biogr., Phil., Quaestiones convivales (612c-748d)
Stephanus page 675, section D, line 8
8ΠΡΟΒΛΗΜΑ Γ
Τίς αἰτία δι' ἣν ἡ πίτυς ἱερὰ Ποσειδῶνος ἐνομίσθη καὶ Διονύσου·
καὶ ὅτι τὸ πρῶτον ἐστεφάνουν τῇ πίτυι τοὺς Ἴσθμια νικῶντας,  
 ἔπειτα σελίνῳ, νυνὶ δὲ πάλιν τῇ πίτυι

 Ἡ πίτυς ἐζητεῖτο καθ' ὃν λόγον ἐν Ἰσθμίοις στέμμα

γέγονε· καὶ γὰρ ἦν τὸ δεῖπνον ἐν Κορίνθῳ, Ἰσθμίων

ἀγομένων ἑστιῶντος ἡμᾶς Λουκανίου τοῦ ἀρχιερέως.

<Πραξιτέλης> μὲν οὖν ὁ περιηγητὴς τὸ μυθῶδες ἐπῆγεν,

ὡς λεγόμενον εὑρεθῆναι τὸ σῶμα τοῦ Μελικέρτου πίτυι

προσβεβρασμένον ὑπὸ τῆς θαλάττης· καὶ γὰρ οὐ πρόσω

Μεγάρων εἶναι τόπον, ὃς ‘Καλῆς δρόμος’ ἐπονομάζεται,

δι' οὗ φάναι Μεγαρεῖς τὴν Ἰνὼ τὸ παιδίον ἔχουσαν δρα-

μεῖν ἐπὶ τὴν θάλατταν. κοινῶς δ' ὑπὸ <πολλῶν> λεγομένου

ὡς ἴδιόν ἐστι στέμμα Ποσειδῶνος ἡ πίτυς, <Λουκανίου>

δὲ προστιθέντος ὅτι καὶ τῷ Διονύσῳ καθωσιωμένον τὸ

φυτὸν οὐκ ἀπὸ τρόπου ταῖς περὶ τὸν Μελικέρτην συνῳ-

κείωται τιμαῖς, αὐτὸ τοῦτο ζήτησιν παρεῖχεν, ᾧτινι  

λόγῳ Ποσειδῶνι καὶ Διονύσῳ τὴν πίτυν οἱ παλαιοὶ καθω-

σίωσαν. ἐδόκει δ' <ἡμῖν> μηδὲν εἶναι παράλογον·

ἀμφότεροι γὰρ οἱ θεοὶ τῆς ὑγρᾶς καὶ γονίμου κύριοι

δοκοῦσιν ἀρχῆς εἶναι· καὶ Ποσειδῶνί γε Φυταλμίῳ Διο-

νύσῳ δὲ Δενδρίτῃ πάντες ὡς ἔπος εἰπεῖν Ἕλληνες θύουσιν.

οὐ μὴν ἀλλὰ κατ' ἰδίαν τῷ Ποσειδῶνι φαίη τις ἂν τὴν

πίτυν προσήκειν, | οὐχ ὡς Ἀπολλόδωρος (Fr. Gr. Hist. 244

F 123) οἴεται παράλιον φυτὸν οὖσαν οὐδ' ὅτι φιλήνεμός

ἐστιν ὥσπερ ἡ θάλασσα (καὶ γὰρ τοῦτό τινες λέγουσιν),

ἀλλὰ διὰ τὰς ναυπηγίας μάλιστα. καὶ γὰρ αὐτὴ καὶ τὰ

ἀδελφὰ δένδρα, πεῦκαι καὶ στρόβιλοι, τῶν τε ξύλων παρέ-

χει τὰ πλοϊμώτατα πίττης τε καὶ ῥητίνης ἀλοιφήν, ἧς

ἄνευ τῶν συμπαγέντων ὄφελος οὐδὲν ἐν τῇ θαλάττῃ. τῷ

δὲ Διονύσῳ τὴν πίτυν ἀνιέρωσαν ὡς ἐφηδύνουσαν τὸν – (νοστιμίζουσα )

οἶνον· τὰ γὰρ πιτυώδη χωρία λέγουσιν ἡδύοινον τὴν

ἄμπελον φέρειν.

ἔτι δ' οἶμαι Προκλέους ἐντετυχηκέναι γραφῇ (FHG II

342) περὶ τῶν Ἰσθμίων ἱστοροῦντος, ὅτι τὸν πρῶτον

ἀγῶν' ἔθεσαν περὶ στεφάνου πιτυΐνου· ὕστερον δέ, τοῦ

ἀγῶνος ἱεροῦ γενομένου, ἐκ τῆς Νεμεακῆς πανηγύρεως

μετήνεγκαν ἐνταῦθα τὸν τοῦ σελίνου στέφανον. ὁ δὲ

Προκλῆς οὗτος ἦν εἷς τῶν ἐν Ἀκαδημίᾳ Ξενοκράτει

συσχολασάντων.’

Στα  Συμποσιακά προβλήματα του Πλουτάρχου υπάρχουν αναφορές ότι στα ‘Ισθμια οι νικητές είναι αυτοί που στεφανώνονται με στεφάνι φτιαγμένο από κλαδιά πεύκου προς τιμήν του Μελικέρτη. Γιατί λέγεται ότι το σώμα του Μελικέρτη εξεβράσθει κάτω από μια Πεύκη, κοντά στα Μέγαρα και στην περιοχή που ονομάζετε Καλός δρόμος

¨Όμως το πεύκο είναι αρχικά αφιερωμένο στον Ποσειδώνα τον Φυτάλμιο αλλά και τον Διόνυσο τον Δενδρίτη, όπου θυσιάζουν όλοι ανεξαιρέτως οι Έλληνες. Και γιατί στην περιοχή υπάρχει ιερό που λατρεύονται οι ενάλιοι θεοί και θεωρείτε ναός του Ποσειδώνα ή του Διονύσου καθώς και οι δύο θεωρούνται οι θεότητες της υγρής φύσης και γόνιμής φύσης που δίδει ζωή, όμως σε άλλα κείμενα μας δίνονται πληροφορίες για βωμό του Μελικέρτη, στο σημείο της εμφάνισης του παιδός.

Συνλατρεύονται οι Διόνυσος, Ποσειδώνας Φυτάλμιος και Μελικέρτης. Ισης δύναμης και ίδιας ποιότητας θεοί, άλλοι νεότεροι όπως ο Διονυσος ο υιός ο Υέτιος του Διός, ο μόνος να κρατήσει το σκήπτρο του με τους κεραυνούς, ο Ενάλιος και ο Υης και ο υιός του Φυτάλμιο Πατέρα, και ο Μελικέρτης ο ομογάλακτος, ο υιός της Δίνης και ο Δίνος η θαλάσσια έκφραση του Διον-ί-σου  σε κοινούς βωμός και ιερά…Ίδιες ενέργειες και ας τους μαθαίνουμε μέσα από διαφορετικές ιστορίες, από διαφορετικά κείμενα…

Το Φυτάλμιος είναι το επίθετο που χαρακτηρίζει τόσο τον Ποσειδώνα όσο και τον Δια – δηλώνει τον Φυτάλμιο πατέρα αυτόν που γεννά, παράγει, δημιουργεί, γονιμοποιεί, τρέφει, τον φυσικό, τον έμφυτο και τον σύμφυτο.

Philoxenus Gramm., Fragmenta
Fragment 284*, line 1

Et. Gen. AB s. v. φυτάλιμος (unde EM 803, 4): <φυτάλμιος>· <παρὰ τὸ>

φυτὸν φύτιμος· καὶ πλεονασμῷ τῆς αλ συλλαβῆς φυτάλιμος καὶ φυτάλ-

μιος. Σοφοκλῆς (fr. 720 N.² = 788 P.) “προσῆλθε μητρὶ καὶ φυταλμίῳ

πατρί”. †πολλάκις καὶ τροπῇ γίνεται τοῦ υ εἰς ι φιτάλιμος†.  

Pseudo-Zonaras Lexicogr., Lexicon
Alphabetic letter phi, page 1827, line 12

<Φυτάλμιος Ζεύς>. φοιτάλμιος δὲ Ποσειδῶν, ὁ  ἐν τῇ ἅλμῃ φοιτῶν…

Hesychius Lexicogr., Lexicon (Π – Ω)
Alphabetic letter phi, entry 1067, line 1

<φυταλιαῖς>· κήποις. [ἢ ταῖς γονίμαις καὶ φυτευτικαῖς]

<Φυταλίδαι>· γένος παρὰ Ἀθηναίοις

<φυταλίζειν>· φυτεύειν. πλησιάζειν

<φυταλιῆς>· κήπου, δενδροφόρου γῆς

<φυταλμίοις>· φυτευτικοῖς, γονίμοις

<φυτάλμιος Ζεύς>· συγγενής, ἢ ζωογόνος

<φυτάλμιοι>· ὁμοίως πληθυντικῶς

<φυτεύει>· κατασκευάζει. γεννᾷ

<φυτηκόμος>· σύνδε(ν)δρος τόπος

<Φύτιος>· ἥλιος. ἢ Ζεύς

Scholia In Aratum, Scholia in Aratum (scholia vetera)
Scholion 2, line 16

“ὦ Ζεῦ πανόπτα” (Trag. Gr. Fr. adesp. 43 Nauck) καὶ “ἠέ-

λιος, ὃς πάντ' ἐφορᾷς” (Γ 277). <ἀγυιαὶ> δὲ τὰ

ἄμφοδα δι' ὧν τὰ γυῖα φέρομεν. <ἀγοραὶ> δὲ αἱ

ἐκκλησίαι καὶ αἱ σύνοδοι. λέγεται γὰρ καὶ βουλαῖος

Ζεὺς καὶ ξένιος καὶ ἑταίρειος, φίλιος, φυτάλμιος, ἐπι-

κάρπιος.

Scholia In Sophoclem, Scholia in Sophoclem (scholia vetera)
Play OC, verse 150, line 1

 <φυτάλμιος> ἀπὸ φύτλης· ἀπὸ γενέσεως καὶ ἐξ ἀρχῆς …

  Suda, Lexicon
Alphabetic letter phi, entry 874, line 1

<Φυτάλιμος:> ὄνομα κύριον.
<Φυτάλμιος:> ἀπὸ φύτλης.

Μπορείτε να δείτε και σε προηγούμενα κείμενα για τον Ύη και υετιο, καθως και  τον Ενυάλιο  και το Δασ-άλιο...

 Στο αρχαίο κείμενο, στην συνέχεια, δίδεται και μια ακόμα σχέση των πεύκων αλλά και των κωνοφόρων γενικότερα με την θάλασσα και τον Ποσειδώνα, καθώς τα κωνοφόρα φυτρώνουν στις παραλίες δίπλα στην θάλασσα και η ξυλεία τους είναι αυτή που επιπλέει και δίνει την δυνατότητα να φτιάξουν καράβια και με το ρετσίνι τους να τα αδιαβροχοποιήσουν και να τα καλλιφατίσουν. Όμως συνδέεται και με την καλλιέργεια της αμπέλου καθώς στα μέρη που φυτρώνουν πεύκα τα σταφύλια βγαίνουν πιο εύγεστα. Και το ρετσίνι των πεύκων είναι αυτό που τα κάνει πιο νόστιμα όταν χρησιμοποιείτε κατά την διάρκεια της ζύμωσης του κρασιού και κατά την συντήρηση του.…

Χρησιμοποιώντας την ρητίνη και μέσα στο κρασί, ή στο σφράγισμα για να μην παίρνει αέρα το κρασί και ξινίζει,  ενώ ακόμα και στις μέρες μας τα ξύλινα ή δρύινα βαρέλια είναι αυτά που αρωματίζουν το κρασί … αλλά ακόμα και σήμερα ένα από τα πιο εύγευστα κρασιά είναι η ρετσίνα…

Ας μην ξεχνάμε και την χρήσή του ρετσινιού ως υλικό για αρωματοποιίας και καθαρισμού μέσω των θυμιατίσματος με λιβάνι, ακομα και εδώ μας δίνεται η μεγάλη "καθαριστική" δύναμη. 

Η άλλη του ονομασία ήλεκτρον, κοινώς το κεχριμπάρι ως απολιθωμένη ρητίνη ..... 'Εχει την φήμη της προστατευτικής και μαγικής ουσίας. 

Έτσι δεν εκπλήσσει το γεγονός ότι χιλιάδες χρόνια τώρα καίγεται σαν λιβάνι κατά τη διάρκεια πνευματικών και θρησκευτικών τελετών. 

Όταν καεί, το κεχριμπάρι απελευθερώνει ευωδιαστό άρωμα πεύκου.

συνεχίζετε ...

Θύρσος κλάδος ο παρά Διονύσω

Οι αριθμοί Φιμπονάτσι προκύπτουν επίσης στις σπειροειδής δομές που αναπτύσσουν τα φυτά και κυρίως τ΄ άνθη  για να τακτοποιήσουν τους σπόρους τους.

Τα κουκουνάρια του έλατου/Ελάτης ή πήδου (pados pades) και του πεύκου (pinus) αποτελούν ένα καλό παράδειγμα. Οι φολίδες των κουκουναριών τοποθετούνται σε δύο οικογένειες διαπλεκόμενων σπειρών, όπου κάθε οικογένεια περιέχει σπείρες ίσες με κάποιον αριθμό Φιμπονάτσι.

 Επομένως, το κουκουνάρι της νορβηγικής ερυθρελάτης έχει 5 σπείρες φολίδων στη μία διεύθυνση και 3 στην άλλη, ενώ το αγριόπευκο 8 και 5. Όμοια και ο  ύπερος του ηλιοτρόπιου αναδεικνύει αυτές τις σπείρες σε έναν αξιοθαύμαστο κανονικό σχηματισμό

Γιατί όμως οι αριθμοί φιμπονάτσι; Η σύντομη εξήγηση είναι ότι ο τρόπος ανάπτυξης των φυτών οδηγεί σε μια προτίμηση για ένα μικρό εύρος γεωμετριών με πιο ενδιαφέρον τα ελικοειδή σχήματα που βασίζονται στη λεγόμενη χρυσή γωνία. Η τελευταία, περίπου ίση με 137,5 μοίρες, έχει ισχυρή μαθηματική συγγένεια με τους αριθμούς Φιμπονάτσι και ευθύνεται για την εμφάνισή τους.

Η μακροσκελής εξήγηση… διαρκεί περισσότερο. Όταν ένα νεαρό φυτό ξεφυτρώνει και αρχίζει να αναπτύσσεται, η κύρια πηγή δραστηριότητας είναι η κορυφή του θαλλού. Εδώ τα κύτταρα διαιρούνται διαρκώς παράγοντας νέα. Τα κύτταρα μεταναστεύουν από την κορυφή του θαλλού προς τη βάση του και έτσι  σχήματα γενετικής και βιοχημικής δραστηριότητας δίνουν το πλαίσιο για την μετέπειτα ανάπτυξη πλευρικών θαλλών, πετάλων, σπόρων και όλων των υπόλοιπων οργάνων του φυτού.

Κοντά στην κορυφή σχηματίζονται σμήνη κυττάρων, έτοιμα να εξειδικευτούν σε όργανα. Τα σμήνη που ονομάζονται πρωτογενή μεριστώματα, δημιουργούνται από ένα κάθε φορά. Το συνολικό σχήμα ανάπτυξης είναι το σπειροειδές…(μυστικοί αριθμοί / Ian Stewart )

Το κουκουνάρι της Πεύκης/Πίτυς όμως είναι ένα από τα εμβλήματα της κορυφής του Θύρσου. Ο Θύρσος ήταν τελετουργικό εξάρτημα του Διονύσου και της συνοδείας του, των μαινάδων, Σατύρων και άλλων.

Ο θύρσος ήταν ένα μακρύ ευθύγραμμο ραβδί φυσικής προέλευσης,  είναι κλαρί από κάποιο φυτό,  με φουντωτό άνθος στην κορυφή του. Σε πολλά αγγεία ή επιτύμβιες πλάκες φαίνεται ξεκάθαρα ο Κώνος /κουκουνάρι να στολίζει  την κορυφή του Θύρσου και καλύπτει πολλές φορές την αιχμή του…
 Ο Ευρυπίδης χρησιμοποιεί την λέξη «Νάρθηξ» ως συνώνυμο του θύρσου, είναι όμως μεταγενέστερος όρος.

† ὦ υἷις καὶ υἱὲ τοῦ ἄτις καὶ τοῦ Διός. εἶχον δὲ ἀνὰ χεῖρας οἱ τοιοῦτοι

βάκχαι θύρσους, ἤτοι νάρθηκας, ἀντὶ κλάδων τούτους περιφερόμενοι εἰς

τιμὴν τοῦ Διονύσου. ἐδόκουν δὲ τοῖς ὁρῶσι μαίνεσθαι, τῇ δ' ἀληθείᾳ

φιλάνθρωποι ἦσαν. διὰ γοῦν τὸ δοκεῖν ἐκείνους μαινομένους εἶναι ὁ

Εὐριπίδης τὸ <ἄθυρσοι βάκχαι> ἀντὶ τοῦ μαινόμενοι ἐξεδέξατο:  – A

† σημείωσαι καὶ τὸ θύρσος πῶς ἐκλήθη νάρθηξ. θύρσος μὲν γὰρ

τῷ φυτῷ τὸ παλαιὸν ὄνομα παρόσον αὐτῷ ἐχρῶντο οἱ γεωργοὶ ἐν ταῖς

αἱμασιαῖς τῶν λειμώνων καὶ τῶν κήπων καὶ τῶν θειλοπέδων καὶ ἀμπε-

λώνων. ὕστερον δὲ ἐκλήθησαν νάρθηκες, ὅτι ἐχρήσαντο αὐτοῖς οἱ

τῶν παίδων ἀλεῖπται καὶ παιδοδιδάσκαλοι πρὸς τὸ πλήττειν τοὺς νέους.

νάρθηξ γοῦν ἐτυμολογεῖται παρὰ τὸ τοὺς νεαροὺς θήγειν, ἤτοι τοὺς νέους

παῖδας ἀκονᾶν καὶ παρορμᾶν πρὸς τὰ μαθήματα:  – A

Ο Ησύχιος ονομάζει τον θύρσο, ράβδο αλλα και  κλάδο αλλα και λύχνο…λαμπάδα
Hesychius Lexicogr., Lexicon (Α – Ο)
Alphabetic letter theta, entry 951, line 1
<θύρσος>· *⌊ῥάβδος ASn, βακτηρία *⌊βακχική, ἢ κλάδος ASn.
 καὶ αὐλητὴς οὕτως ἐκαλεῖτο
<θυρσοπλῆγες>· οἱ ἐν τοῖς Βακχείοις ἐνθεαζόμενοι
<Θύρσος>· αὐλητὴς ἦν γυναῖκα ἔχων ἑταίραν
<Θύρσου γυνή>· Ἀριστοφάνης ἐν Νήσοις οὐ τοῦ αὐλητοῦ
 μνημονεύων, ἀλλ' ἀντὶ τοῦ φύλλα εἰπεῖν καὶ κλάδους (fr. 396) *<θύρσοι>· κλάδοι, λαμπάδες, λύχνοι (Idth. 15,12 .

Etymologicum Gudianum, Etymologicum Gudianum (ζείδωρος – ὦμαι)
Alphabetic entry theta, page 267, line 40

<Θύρσος>, ῥάβδος καὶ κύριον ὄνομα.
Aelius Herodianus et Pseudo-Herodianus Gramm., Rhet., Περὶ παθῶν
Part+volume 3,2, page 292, line 4

          ι 201, 24: <θύρσος:> παρὰ τὸ θύω τὸ ὁρμῶ
Aelius Herodianus et Pseudo-Herodianus Gramm., Rhet., Partitiones (= Ἐπιμερισμοί) [Sp.?] (e codd. Paris. 2543 + 2570) Page 61, line 4

θύρσος, κύριον, καὶ εἶδος κλάδου·
Etymologicum Magnum, Etymologicum magnum
Kallierges page 459, line 35

<Θυσσανόεσσα>: Κροσσοὺς ἔχουσα. Ἀπὸ τοῦ

θύω, τὸ ὁρμῶ καὶ κινῶ, γίνεται θύσανος θυσανόεις·

καὶ τὸ θηλυκὸν, θυσσανόεσσα.

 <Θύσθλα>: Θυρσοὶ ἢ κλάδοι, οὓς αἱ βάκχαι κατ-

έχουσιν. Ἢ τὰ φύλλα τῆς ἀμπέλου· ἢ τὰ ἐπὶ τὴν

θυσίαν φερόμενα. Παρὰ τὸ θύω, τὸ ὁρμῶ, ὁ μέλλων

θύσω, γέγονε θύσθλον. Ἰλιάδος ζʹ,

 Θύσθλα χαμαὶ κατέχευαν.

Οἱ μὲν, τοὺς κλάδους· οἱ δὲ, τοὺς θύρσους, τουτέστι

τὰς βακχικὰς δράκας· ἅ ἐστι διονυσιακὰ μυστήρια·

ἔνιοι δὲ πάντα κοινῶς τὰ πρὸς τὴν τελετήν…

 <Θύρσος>: Ὁ κλάδος ὁ παρὰ Διονύσῳ· παρὰ τὸ

συνεχῶς ταῖς μαινάσι κινούμενος· οἱονεὶ θύειν (ὅ

ἐστιν ὁρμᾶν) ὀρθὸς, οὐκ ἐγκεκλιμένος.

 <Θύρσος>: Ὄνομα κύριον· <θυρσὸς> τὸ στέμμα

τῶν γάμων.

Συχνά απεικονίζεται δεμένος με κορδέλα ή πλεγμένος με αμπελόφυλλα ή φύλλα κισσού, ενώ στην κορυφή υπάρχει αναρτημένο ένας κώνος ή ένα κωνάριον-κουκουνάρι ηρεμης πεύκης. Το μήκος του θύρσου κυμαίνεται σημαντικά, από 30 εκατοστά μέχρι δύο μέτρα. Θύρσος  με αιχμή, πολλές φορές, σκεπασμένη με τον κώνο στην κορυφή, διασωζεται ακόμα ως μνήμη και σήμερα συνδιασμένος με το παλιότερο σύμβολο του φλάμπουρου ή μπαιράκι με το μήλο να στολίζει την κορυφή του…αλλα και σε μήτρες ιερέων…αλλα ας δούμε και την λέξη Θυρσός ως στέμμα, ίδια γραφή άλλος τονισμός … Στέφανος, στέμμα μια σειρά από συνειρμοί …

Polyaenus Rhet., Strategemata
Book 1, chapter 1, section 1, line 4
ΔΙΟΝΥΣΟΣ.

 Διόνυσος ἐπ' Ἰνδοὺς ἐλαύνων, ἵνα δέχοιντο αἱ

πόλεις αὐτὸν, ὅπλοις μὲν φανεροῖς τὴν στρατιὰν οὐχ'

ὥπλισεν, ἐσθῆσι δὲ λεπταῖς καὶ νεβρίσι· δόρατα ἦν

κισσῷ πεπυκασμένα· ὁ θύρσος εἶχεν αἰχμήν· κυμβάλοις

καὶ τυμπάνοις ἐσήμαινεν ἀντὶ σάλπιγγος καὶ οἴνου

τοὺς πολεμίους γεύων εἰς ὄρχησιν ἔτρεπεν καὶ ὅσα ἄλλα

Βακχικὰ ὄργια. πάντα δὲ ἦν Διονύσου στρατηγήματα,

Pseudo-Zonaras Lexicogr., Lexicon
Alphabetic letter theta, page 1060, line 8

<Θύρσος>. κύριον. καὶ ἡ Βάκχη. καὶ ἡ ῥάβδος ἢ  κλάδος ἐλαίας. τοῦ Χρυσοστόμου· οὐ θύρσον  φέρων, οὐ δᾷδα κατέχων.

Θύσανοι>. οἱ κροσσοί. [παρὰ τὸ θύω, τὸ ὁρμῶ,  ὁ μέλλων θύσω, καὶ ἐξ αὐτοῦ θύσανος καὶ θυσανόεις.]

Joannes Philoponus Phil., De vocabulis quae diversum significatum exhibent secundum differentiam accentus
Recensio a, alphabetic letter theta, entry 6, line 1

<Θύρσος>· τὸ κύριον παροξύνεται,

<θυρσός>· τὸ στέμμα ὀξύνεται.  

<θάλος>· τὸ βλάστημα βαρύνεται,

<θαλλός>· ὁ κλάδος ὀξύνεται.

Όμως το κουκουνάρι ακομα και σήμερα ως σύμβολο είναι συνδεδεμένο με την λατρεία της ψυχής αλλα  και με την δίνη/δίνο, την παγκοσμια κοσμική ψυχή  αλλα και την έδρα της πάνω στον ανθρώπινο σώμα…

Σύμβολο της λατρείας του Οσιρη, του Διονύσου που κρατά  μέχρι σήμερα…

Ο κώνος ή στρόβιλος ή στροβίλια… Το κωνάριον και οι στρόβιλοι των ανθρώπινων κέντρων με το κωνάριο να κατέχει την θέση του στην κορυφή των στροβίλων/δινών του ανθρωπίνου σώματος. Το κουκουναράκι/κωνάριο που διαθέτουμε στον εγκέφαλο, η επίφυση, μικρός ενδοκρινής αδένας, βρίσκεται στη βάση του εγκεφάλου … Πλήθος θεωριών σχετικά με τη λειτουργία της, πολλές από τις οποίες εχουν και μεταφυσικό χαρακτήρα και την ονομάζουν ή την φέρουν ως το τρίτο μάτι ή την έδρα της ψυχής

Βρίσκεται στον εγκέφαλο των σπονδυλόζωων ανάμεσα στα δύο ημισφαίρια μέσα σε μια αύλακα με σχήμα κώνου. Η επίφυση παράγει τη μελατονίνη, παράγωγο της σεροτονίνης, η οποία είναι ορμόνη που ρυθμίζει την εναλλαγή ύπνου και εγρήγορσης σύμφωνα με την εναλλαγή μέρας και νύχτας, γνωστός και ως κιρκάδιος ρυθμός. Για κάποιους επιστήμονες η μελατονίνη είναι ένα είδος ελιξιρίου της ζωής, αφού από αυτήν εξαρτώνται πολλές ζωτικές λειτουργίες του οργανισμού μας, καθώς επίσης είναι η καλύτερη πηγή ικανότητας αντίδρασης του στις ασθένειες, ή το ελιξήριο της αθανασίας.

 Συγκεκριμένα, το σκοτάδι διεγείρει την έκκριση μελατονίνης, ενώ το φως την καταστέλλει. Στον άνθρωπο έχει επιβεβαιωθεί παρόμοια δράση. Η μελατονίνη επιταχύνει την έλευση του ύπνου. Ο εποχιακός ρυθμός έχει επιβεβαιωθεί μόνο στα ζώα και αφορά στον υπολογισμό της διάρκειας της ημέρας (φωτοπερίοδος), που εξαρτάται από την εποχή του έτους. Πολλά ζώα ρυθμίζουν την αναπαραγωγική τους, κυρίως, λειτουργία με βάση τη φωτοπερίοδο.
Ο αδένας ο οποίος βρίσκεται βαθιά ανάμεσα στα εγκεφαλικά ημισφαίρια στο υψηλότερο σημείο του μεσεγκεφάλου. Η επίφυση είναι μεγάλη στα παιδιά, αρχίζει δε να υποπλάσσεται πριν από την ήβη.
Ανάμεσα στις υποθετικές αυτές λειτουργίες του κωναρίου υπάρχει και  ένας ρόλος ότι ευθύνεται για την διατήρηση της ψυχικής υγείας καθως και η έκκριση ουσιών που ρυθμίζουν την παραγωγή αλδοστερόνης από τη φλοιώδη ουσία των επινεφριδίων. Οι όγκοι της επίφυσης συνδέονται κάπου κάπου με πρόωρη γενετήσια ανάπτυξη και πρώιμη ήβη στα αγόρια. Η παρατήρηση αυτή και μερικά υποδηλωτικά δεδομένα από τα ζώα αποτελούν ένδειξη ότι η επίφυση μπορεί να συμμετέχει στη ρύθμιση της λειτουργίας των γεννητικών αδένων.

Τα ημισφαίρια του εγκεφάλου μαζί με την Επίφυση (Κωνάριο) και την Υπόφυση αποτελούν το κατ’ εξοχήν συνειδητό κέντρο του Ανθρώπου. Είναι ο τόπος όπου το Πνεύμα έρχεται σε επαφή με το Σώμα, είτε για να το κατευθύνει, είτε για να δεχθεί (μέσω των αισθητηρίων) τα ερεθίσματα που προέρχονται από το  εξωτερικό περιβάλλον. Πιο συγκεκριμένα, η Επίφυση είναι το σημείο επαφής του Πνεύματος με την Υλική μας Αρχή, είναι δηλ. ο τόπος όπου όταν λειτουργήσει η ατομική συνείδηση, η συνείδηση της παρούσας προσωπικότητάς μας θα συνδεθεί με την Υπερσυνείδηση του Εγώ αλλα και τη γνώση του Ευαυτού το «Γνώθις εαυτόν» αλλα και τη γνώση του Θεού ή του συμβόλου των Δελφών το ΕΙ … ή το διπλό 3Ε. Τελικά ο ομφαλός των δελφών δεν είναι τιποτα άλλο παρα ένας ΚΩΝΟΣ ή ένα κωνάριον...



Ο Διόνυσος ο θεός που αντιπροσωπεύει, μέσα από τους μύθους του, την διαδικασία μεταμόρφωσης εκ του πνευματικού θανάτου και της ανα-γέννησης και ταυτόχρονα είναι ο θεός της αύξησης και της γέννησης της φύσης. Ο θεός των ταύρων και της γεννητήσιας ορμής και ανάπτυξης …Ο θεός όπου τα βασικά του σύμβολα θεωρούνται η σβούρα, ο στρόβιλος, ο δίνος/δίνη, ο κώνος και το κωνάριο, η σφαίρα, αλλα και ο ταύρος…
Ο θεός που διασπάται και αναγεννάται τόσες φορές και μπορεί και ανεβοκατεβαίνει στον Κάτω κόσμο ακομα και για να επαναφέρει την μητέρα του…Ο θεός του Θύρσου αλλα και του Νάρθηκος με την κορυφή του να στολίζεται από τον κώνο/κωνάριο της επίφυσης…Μια αρχαιότερη εκδοχή του κηρυκείου του Ερμή που χρησιμοποιείται ακομα και στην αλχημεία και στην ιατρική μέχρι και σήμερα…

Ο θεος που λατρεύεται το χειμώνα και εναλλάσεται από τον Απόλλωνα στο μαντείο των Δελφών, σκεφθείτε και τον στολισμό του χριστουγεννίατικου δέντρου – συνήθως κωνοφόρου με τα λαμπάκια και τις μπάλες του…μέχρι τις μέρες μας

Ο Κώνος/κωνάριο που στολίζει και την αυλή του ναού του Βατικανού…και όχι μόνο..

 Τα κλαδιά της Πεύκης που χρησιμοποιούνται στα Ισθμια για να στολισουν τα κεφάλια των νικητών

Ο Μελικέρτης/Παλαιμων υιός της Δυνατής Δίνης, ο Δίνος Διόνυσος που ανευρέθει πνιγμένος πλησίον Πίτυος στις Σκυρωνίδες Πέτρες από τον Σίσυφο. ΟΙ ιεροί αγώνες των Ισθμίων με το στεφάνι της Πιτύος για τους Νικητές τους..Ο Ποσειδών, ο τιμώμενος θεός των.

Ο Μελι-κέρτης ο  υιός που(εκ του κιρνώ, κίρνημι) αναμειγνεύει, ανακατώνει υγρά σε κράμα, μετριάζει, βάζει κρασί και νερό στο ποτήρι, χύνει (εκ του Κιρνώ ) τον οίνο με το ύδωρ και ποιεί κράμα μαζί με μέλι  ή ο υιός της μελίκρας ή το μελίκρατον του κράματος μελιού και γάλατος που χύνεται προς τιμή των χθόνιων θεών και των νεκρών, το υδρόμελι, το οινόμελι ή το μέλι με το νερό …Ο μελικτάς ο ψάλτης και ο τραγουδιστής και ο αοιδός, με το μέλος και τα μελωδικά μέρη…

Pausanias Perieg., Graeciae descriptio
Book 2, chapter 1, section 3, line 5

. προϊοῦσι δὲ ἡ πίτυς ἄχρι γε ἐμοῦ πεφύκει παρὰ τὸν αἰγιαλὸν καὶ

Μελικέρτου βωμὸς ἦν. ἐς τοῦτον τὸν τόπον ἐκκομι-  

σθῆναι τὸν παῖδα ὑπὸ δελφῖνος λέγουσι· κειμένῳ δὲ

ἐπιτυχόντα Σίσυφον θάψαι τε ἐν τῷ ἰσθμῷ καὶ τὸν

ἀγῶνα ἐπ' αὐτῷ ποιῆσαι τῶν Ἰσθμίων. ἔστι δὲ ἐπὶ

τοῦ ἰσθμοῦ τῆς ἀρχῆς,

Pausanias Perieg., Graeciae descriptio
Book 8, chapter 48, section 2, line 4

ἐν μὲν δὴ Ὀλυμπίᾳ κοτίνου τῷ νικῶντι

δίδοσθαι στέφανον καὶ ἐν Δελφοῖς δάφνης, τοῦ μὲν

ἤδη τὴν αἰτίαν ἀπέδωκα ἐν τοῖς ἐς Ἠλείους, τοῦ δὲ

καὶ ἐν τοῖς ἔπειτα δηλώσω· ἐν Ἰσθμῷ δὲ ἡ πίτυς καὶ

τὰ ἐν Νεμέᾳ σέλινα ἐπὶ τοῦ Παλαίμονος καὶ τοῦ Ἀρ-

χεμόρου τοῖς παθήμασιν ἐνομίσθησαν.

Claudius Aelianus Soph., De natura animalium
Book 6, section 1, line 31

 κότινος Ὀλυμπικὸς καὶ Ἰσθμικὴ πίτυς καὶ δάφνη Πυθική…

συνεχίζετε