Θύρσος κλάδος ο παρά Διονύσω

Οι αριθμοί Φιμπονάτσι προκύπτουν επίσης στις σπειροειδής δομές που αναπτύσσουν τα φυτά και κυρίως τ΄ άνθη  για να τακτοποιήσουν τους σπόρους τους.

Τα κουκουνάρια του έλατου/Ελάτης ή πήδου (pados pades) και του πεύκου (pinus) αποτελούν ένα καλό παράδειγμα. Οι φολίδες των κουκουναριών τοποθετούνται σε δύο οικογένειες διαπλεκόμενων σπειρών, όπου κάθε οικογένεια περιέχει σπείρες ίσες με κάποιον αριθμό Φιμπονάτσι.

 Επομένως, το κουκουνάρι της νορβηγικής ερυθρελάτης έχει 5 σπείρες φολίδων στη μία διεύθυνση και 3 στην άλλη, ενώ το αγριόπευκο 8 και 5. Όμοια και ο  ύπερος του ηλιοτρόπιου αναδεικνύει αυτές τις σπείρες σε έναν αξιοθαύμαστο κανονικό σχηματισμό

Γιατί όμως οι αριθμοί φιμπονάτσι; Η σύντομη εξήγηση είναι ότι ο τρόπος ανάπτυξης των φυτών οδηγεί σε μια προτίμηση για ένα μικρό εύρος γεωμετριών με πιο ενδιαφέρον τα ελικοειδή σχήματα που βασίζονται στη λεγόμενη χρυσή γωνία. Η τελευταία, περίπου ίση με 137,5 μοίρες, έχει ισχυρή μαθηματική συγγένεια με τους αριθμούς Φιμπονάτσι και ευθύνεται για την εμφάνισή τους.

Η μακροσκελής εξήγηση… διαρκεί περισσότερο. Όταν ένα νεαρό φυτό ξεφυτρώνει και αρχίζει να αναπτύσσεται, η κύρια πηγή δραστηριότητας είναι η κορυφή του θαλλού. Εδώ τα κύτταρα διαιρούνται διαρκώς παράγοντας νέα. Τα κύτταρα μεταναστεύουν από την κορυφή του θαλλού προς τη βάση του και έτσι  σχήματα γενετικής και βιοχημικής δραστηριότητας δίνουν το πλαίσιο για την μετέπειτα ανάπτυξη πλευρικών θαλλών, πετάλων, σπόρων και όλων των υπόλοιπων οργάνων του φυτού.

Κοντά στην κορυφή σχηματίζονται σμήνη κυττάρων, έτοιμα να εξειδικευτούν σε όργανα. Τα σμήνη που ονομάζονται πρωτογενή μεριστώματα, δημιουργούνται από ένα κάθε φορά. Το συνολικό σχήμα ανάπτυξης είναι το σπειροειδές…(μυστικοί αριθμοί / Ian Stewart )

Το κουκουνάρι της Πεύκης/Πίτυς όμως είναι ένα από τα εμβλήματα της κορυφής του Θύρσου. Ο Θύρσος ήταν τελετουργικό εξάρτημα του Διονύσου και της συνοδείας του, των μαινάδων, Σατύρων και άλλων.

Ο θύρσος ήταν ένα μακρύ ευθύγραμμο ραβδί φυσικής προέλευσης,  είναι κλαρί από κάποιο φυτό,  με φουντωτό άνθος στην κορυφή του. Σε πολλά αγγεία ή επιτύμβιες πλάκες φαίνεται ξεκάθαρα ο Κώνος /κουκουνάρι να στολίζει  την κορυφή του Θύρσου και καλύπτει πολλές φορές την αιχμή του…
 Ο Ευρυπίδης χρησιμοποιεί την λέξη «Νάρθηξ» ως συνώνυμο του θύρσου, είναι όμως μεταγενέστερος όρος.

† ὦ υἷις καὶ υἱὲ τοῦ ἄτις καὶ τοῦ Διός. εἶχον δὲ ἀνὰ χεῖρας οἱ τοιοῦτοι

βάκχαι θύρσους, ἤτοι νάρθηκας, ἀντὶ κλάδων τούτους περιφερόμενοι εἰς

τιμὴν τοῦ Διονύσου. ἐδόκουν δὲ τοῖς ὁρῶσι μαίνεσθαι, τῇ δ' ἀληθείᾳ

φιλάνθρωποι ἦσαν. διὰ γοῦν τὸ δοκεῖν ἐκείνους μαινομένους εἶναι ὁ

Εὐριπίδης τὸ <ἄθυρσοι βάκχαι> ἀντὶ τοῦ μαινόμενοι ἐξεδέξατο:  – A

† σημείωσαι καὶ τὸ θύρσος πῶς ἐκλήθη νάρθηξ. θύρσος μὲν γὰρ

τῷ φυτῷ τὸ παλαιὸν ὄνομα παρόσον αὐτῷ ἐχρῶντο οἱ γεωργοὶ ἐν ταῖς

αἱμασιαῖς τῶν λειμώνων καὶ τῶν κήπων καὶ τῶν θειλοπέδων καὶ ἀμπε-

λώνων. ὕστερον δὲ ἐκλήθησαν νάρθηκες, ὅτι ἐχρήσαντο αὐτοῖς οἱ

τῶν παίδων ἀλεῖπται καὶ παιδοδιδάσκαλοι πρὸς τὸ πλήττειν τοὺς νέους.

νάρθηξ γοῦν ἐτυμολογεῖται παρὰ τὸ τοὺς νεαροὺς θήγειν, ἤτοι τοὺς νέους

παῖδας ἀκονᾶν καὶ παρορμᾶν πρὸς τὰ μαθήματα:  – A

Ο Ησύχιος ονομάζει τον θύρσο, ράβδο αλλα και  κλάδο αλλα και λύχνο…λαμπάδα
Hesychius Lexicogr., Lexicon (Α – Ο)
Alphabetic letter theta, entry 951, line 1
<θύρσος>· *⌊ῥάβδος ASn, βακτηρία *⌊βακχική, ἢ κλάδος ASn.
 καὶ αὐλητὴς οὕτως ἐκαλεῖτο
<θυρσοπλῆγες>· οἱ ἐν τοῖς Βακχείοις ἐνθεαζόμενοι
<Θύρσος>· αὐλητὴς ἦν γυναῖκα ἔχων ἑταίραν
<Θύρσου γυνή>· Ἀριστοφάνης ἐν Νήσοις οὐ τοῦ αὐλητοῦ
 μνημονεύων, ἀλλ' ἀντὶ τοῦ φύλλα εἰπεῖν καὶ κλάδους (fr. 396) *<θύρσοι>· κλάδοι, λαμπάδες, λύχνοι (Idth. 15,12 .

Etymologicum Gudianum, Etymologicum Gudianum (ζείδωρος – ὦμαι)
Alphabetic entry theta, page 267, line 40

<Θύρσος>, ῥάβδος καὶ κύριον ὄνομα.
Aelius Herodianus et Pseudo-Herodianus Gramm., Rhet., Περὶ παθῶν
Part+volume 3,2, page 292, line 4

          ι 201, 24: <θύρσος:> παρὰ τὸ θύω τὸ ὁρμῶ
Aelius Herodianus et Pseudo-Herodianus Gramm., Rhet., Partitiones (= Ἐπιμερισμοί) [Sp.?] (e codd. Paris. 2543 + 2570) Page 61, line 4

θύρσος, κύριον, καὶ εἶδος κλάδου·
Etymologicum Magnum, Etymologicum magnum
Kallierges page 459, line 35

<Θυσσανόεσσα>: Κροσσοὺς ἔχουσα. Ἀπὸ τοῦ

θύω, τὸ ὁρμῶ καὶ κινῶ, γίνεται θύσανος θυσανόεις·

καὶ τὸ θηλυκὸν, θυσσανόεσσα.

 <Θύσθλα>: Θυρσοὶ ἢ κλάδοι, οὓς αἱ βάκχαι κατ-

έχουσιν. Ἢ τὰ φύλλα τῆς ἀμπέλου· ἢ τὰ ἐπὶ τὴν

θυσίαν φερόμενα. Παρὰ τὸ θύω, τὸ ὁρμῶ, ὁ μέλλων

θύσω, γέγονε θύσθλον. Ἰλιάδος ζʹ,

 Θύσθλα χαμαὶ κατέχευαν.

Οἱ μὲν, τοὺς κλάδους· οἱ δὲ, τοὺς θύρσους, τουτέστι

τὰς βακχικὰς δράκας· ἅ ἐστι διονυσιακὰ μυστήρια·

ἔνιοι δὲ πάντα κοινῶς τὰ πρὸς τὴν τελετήν…

 <Θύρσος>: Ὁ κλάδος ὁ παρὰ Διονύσῳ· παρὰ τὸ

συνεχῶς ταῖς μαινάσι κινούμενος· οἱονεὶ θύειν (ὅ

ἐστιν ὁρμᾶν) ὀρθὸς, οὐκ ἐγκεκλιμένος.

 <Θύρσος>: Ὄνομα κύριον· <θυρσὸς> τὸ στέμμα

τῶν γάμων.

Συχνά απεικονίζεται δεμένος με κορδέλα ή πλεγμένος με αμπελόφυλλα ή φύλλα κισσού, ενώ στην κορυφή υπάρχει αναρτημένο ένας κώνος ή ένα κωνάριον-κουκουνάρι ηρεμης πεύκης. Το μήκος του θύρσου κυμαίνεται σημαντικά, από 30 εκατοστά μέχρι δύο μέτρα. Θύρσος  με αιχμή, πολλές φορές, σκεπασμένη με τον κώνο στην κορυφή, διασωζεται ακόμα ως μνήμη και σήμερα συνδιασμένος με το παλιότερο σύμβολο του φλάμπουρου ή μπαιράκι με το μήλο να στολίζει την κορυφή του…αλλα και σε μήτρες ιερέων…αλλα ας δούμε και την λέξη Θυρσός ως στέμμα, ίδια γραφή άλλος τονισμός … Στέφανος, στέμμα μια σειρά από συνειρμοί …

Polyaenus Rhet., Strategemata
Book 1, chapter 1, section 1, line 4
ΔΙΟΝΥΣΟΣ.

 Διόνυσος ἐπ' Ἰνδοὺς ἐλαύνων, ἵνα δέχοιντο αἱ

πόλεις αὐτὸν, ὅπλοις μὲν φανεροῖς τὴν στρατιὰν οὐχ'

ὥπλισεν, ἐσθῆσι δὲ λεπταῖς καὶ νεβρίσι· δόρατα ἦν

κισσῷ πεπυκασμένα· ὁ θύρσος εἶχεν αἰχμήν· κυμβάλοις

καὶ τυμπάνοις ἐσήμαινεν ἀντὶ σάλπιγγος καὶ οἴνου

τοὺς πολεμίους γεύων εἰς ὄρχησιν ἔτρεπεν καὶ ὅσα ἄλλα

Βακχικὰ ὄργια. πάντα δὲ ἦν Διονύσου στρατηγήματα,

Pseudo-Zonaras Lexicogr., Lexicon
Alphabetic letter theta, page 1060, line 8

<Θύρσος>. κύριον. καὶ ἡ Βάκχη. καὶ ἡ ῥάβδος ἢ  κλάδος ἐλαίας. τοῦ Χρυσοστόμου· οὐ θύρσον  φέρων, οὐ δᾷδα κατέχων.

Θύσανοι>. οἱ κροσσοί. [παρὰ τὸ θύω, τὸ ὁρμῶ,  ὁ μέλλων θύσω, καὶ ἐξ αὐτοῦ θύσανος καὶ θυσανόεις.]

Joannes Philoponus Phil., De vocabulis quae diversum significatum exhibent secundum differentiam accentus
Recensio a, alphabetic letter theta, entry 6, line 1

<Θύρσος>· τὸ κύριον παροξύνεται,

<θυρσός>· τὸ στέμμα ὀξύνεται.  

<θάλος>· τὸ βλάστημα βαρύνεται,

<θαλλός>· ὁ κλάδος ὀξύνεται.

Όμως το κουκουνάρι ακομα και σήμερα ως σύμβολο είναι συνδεδεμένο με την λατρεία της ψυχής αλλα  και με την δίνη/δίνο, την παγκοσμια κοσμική ψυχή  αλλα και την έδρα της πάνω στον ανθρώπινο σώμα…

Σύμβολο της λατρείας του Οσιρη, του Διονύσου που κρατά  μέχρι σήμερα…

Ο κώνος ή στρόβιλος ή στροβίλια… Το κωνάριον και οι στρόβιλοι των ανθρώπινων κέντρων με το κωνάριο να κατέχει την θέση του στην κορυφή των στροβίλων/δινών του ανθρωπίνου σώματος. Το κουκουναράκι/κωνάριο που διαθέτουμε στον εγκέφαλο, η επίφυση, μικρός ενδοκρινής αδένας, βρίσκεται στη βάση του εγκεφάλου … Πλήθος θεωριών σχετικά με τη λειτουργία της, πολλές από τις οποίες εχουν και μεταφυσικό χαρακτήρα και την ονομάζουν ή την φέρουν ως το τρίτο μάτι ή την έδρα της ψυχής

Βρίσκεται στον εγκέφαλο των σπονδυλόζωων ανάμεσα στα δύο ημισφαίρια μέσα σε μια αύλακα με σχήμα κώνου. Η επίφυση παράγει τη μελατονίνη, παράγωγο της σεροτονίνης, η οποία είναι ορμόνη που ρυθμίζει την εναλλαγή ύπνου και εγρήγορσης σύμφωνα με την εναλλαγή μέρας και νύχτας, γνωστός και ως κιρκάδιος ρυθμός. Για κάποιους επιστήμονες η μελατονίνη είναι ένα είδος ελιξιρίου της ζωής, αφού από αυτήν εξαρτώνται πολλές ζωτικές λειτουργίες του οργανισμού μας, καθώς επίσης είναι η καλύτερη πηγή ικανότητας αντίδρασης του στις ασθένειες, ή το ελιξήριο της αθανασίας.

 Συγκεκριμένα, το σκοτάδι διεγείρει την έκκριση μελατονίνης, ενώ το φως την καταστέλλει. Στον άνθρωπο έχει επιβεβαιωθεί παρόμοια δράση. Η μελατονίνη επιταχύνει την έλευση του ύπνου. Ο εποχιακός ρυθμός έχει επιβεβαιωθεί μόνο στα ζώα και αφορά στον υπολογισμό της διάρκειας της ημέρας (φωτοπερίοδος), που εξαρτάται από την εποχή του έτους. Πολλά ζώα ρυθμίζουν την αναπαραγωγική τους, κυρίως, λειτουργία με βάση τη φωτοπερίοδο.
Ο αδένας ο οποίος βρίσκεται βαθιά ανάμεσα στα εγκεφαλικά ημισφαίρια στο υψηλότερο σημείο του μεσεγκεφάλου. Η επίφυση είναι μεγάλη στα παιδιά, αρχίζει δε να υποπλάσσεται πριν από την ήβη.
Ανάμεσα στις υποθετικές αυτές λειτουργίες του κωναρίου υπάρχει και  ένας ρόλος ότι ευθύνεται για την διατήρηση της ψυχικής υγείας καθως και η έκκριση ουσιών που ρυθμίζουν την παραγωγή αλδοστερόνης από τη φλοιώδη ουσία των επινεφριδίων. Οι όγκοι της επίφυσης συνδέονται κάπου κάπου με πρόωρη γενετήσια ανάπτυξη και πρώιμη ήβη στα αγόρια. Η παρατήρηση αυτή και μερικά υποδηλωτικά δεδομένα από τα ζώα αποτελούν ένδειξη ότι η επίφυση μπορεί να συμμετέχει στη ρύθμιση της λειτουργίας των γεννητικών αδένων.

Τα ημισφαίρια του εγκεφάλου μαζί με την Επίφυση (Κωνάριο) και την Υπόφυση αποτελούν το κατ’ εξοχήν συνειδητό κέντρο του Ανθρώπου. Είναι ο τόπος όπου το Πνεύμα έρχεται σε επαφή με το Σώμα, είτε για να το κατευθύνει, είτε για να δεχθεί (μέσω των αισθητηρίων) τα ερεθίσματα που προέρχονται από το  εξωτερικό περιβάλλον. Πιο συγκεκριμένα, η Επίφυση είναι το σημείο επαφής του Πνεύματος με την Υλική μας Αρχή, είναι δηλ. ο τόπος όπου όταν λειτουργήσει η ατομική συνείδηση, η συνείδηση της παρούσας προσωπικότητάς μας θα συνδεθεί με την Υπερσυνείδηση του Εγώ αλλα και τη γνώση του Ευαυτού το «Γνώθις εαυτόν» αλλα και τη γνώση του Θεού ή του συμβόλου των Δελφών το ΕΙ … ή το διπλό 3Ε. Τελικά ο ομφαλός των δελφών δεν είναι τιποτα άλλο παρα ένας ΚΩΝΟΣ ή ένα κωνάριον...



Ο Διόνυσος ο θεός που αντιπροσωπεύει, μέσα από τους μύθους του, την διαδικασία μεταμόρφωσης εκ του πνευματικού θανάτου και της ανα-γέννησης και ταυτόχρονα είναι ο θεός της αύξησης και της γέννησης της φύσης. Ο θεός των ταύρων και της γεννητήσιας ορμής και ανάπτυξης …Ο θεός όπου τα βασικά του σύμβολα θεωρούνται η σβούρα, ο στρόβιλος, ο δίνος/δίνη, ο κώνος και το κωνάριο, η σφαίρα, αλλα και ο ταύρος…
Ο θεός που διασπάται και αναγεννάται τόσες φορές και μπορεί και ανεβοκατεβαίνει στον Κάτω κόσμο ακομα και για να επαναφέρει την μητέρα του…Ο θεός του Θύρσου αλλα και του Νάρθηκος με την κορυφή του να στολίζεται από τον κώνο/κωνάριο της επίφυσης…Μια αρχαιότερη εκδοχή του κηρυκείου του Ερμή που χρησιμοποιείται ακομα και στην αλχημεία και στην ιατρική μέχρι και σήμερα…

Ο θεος που λατρεύεται το χειμώνα και εναλλάσεται από τον Απόλλωνα στο μαντείο των Δελφών, σκεφθείτε και τον στολισμό του χριστουγεννίατικου δέντρου – συνήθως κωνοφόρου με τα λαμπάκια και τις μπάλες του…μέχρι τις μέρες μας

Ο Κώνος/κωνάριο που στολίζει και την αυλή του ναού του Βατικανού…και όχι μόνο..

 Τα κλαδιά της Πεύκης που χρησιμοποιούνται στα Ισθμια για να στολισουν τα κεφάλια των νικητών

Ο Μελικέρτης/Παλαιμων υιός της Δυνατής Δίνης, ο Δίνος Διόνυσος που ανευρέθει πνιγμένος πλησίον Πίτυος στις Σκυρωνίδες Πέτρες από τον Σίσυφο. ΟΙ ιεροί αγώνες των Ισθμίων με το στεφάνι της Πιτύος για τους Νικητές τους..Ο Ποσειδών, ο τιμώμενος θεός των.

Ο Μελι-κέρτης ο  υιός που(εκ του κιρνώ, κίρνημι) αναμειγνεύει, ανακατώνει υγρά σε κράμα, μετριάζει, βάζει κρασί και νερό στο ποτήρι, χύνει (εκ του Κιρνώ ) τον οίνο με το ύδωρ και ποιεί κράμα μαζί με μέλι  ή ο υιός της μελίκρας ή το μελίκρατον του κράματος μελιού και γάλατος που χύνεται προς τιμή των χθόνιων θεών και των νεκρών, το υδρόμελι, το οινόμελι ή το μέλι με το νερό …Ο μελικτάς ο ψάλτης και ο τραγουδιστής και ο αοιδός, με το μέλος και τα μελωδικά μέρη…

Pausanias Perieg., Graeciae descriptio
Book 2, chapter 1, section 3, line 5

. προϊοῦσι δὲ ἡ πίτυς ἄχρι γε ἐμοῦ πεφύκει παρὰ τὸν αἰγιαλὸν καὶ

Μελικέρτου βωμὸς ἦν. ἐς τοῦτον τὸν τόπον ἐκκομι-  

σθῆναι τὸν παῖδα ὑπὸ δελφῖνος λέγουσι· κειμένῳ δὲ

ἐπιτυχόντα Σίσυφον θάψαι τε ἐν τῷ ἰσθμῷ καὶ τὸν

ἀγῶνα ἐπ' αὐτῷ ποιῆσαι τῶν Ἰσθμίων. ἔστι δὲ ἐπὶ

τοῦ ἰσθμοῦ τῆς ἀρχῆς,

Pausanias Perieg., Graeciae descriptio
Book 8, chapter 48, section 2, line 4

ἐν μὲν δὴ Ὀλυμπίᾳ κοτίνου τῷ νικῶντι

δίδοσθαι στέφανον καὶ ἐν Δελφοῖς δάφνης, τοῦ μὲν

ἤδη τὴν αἰτίαν ἀπέδωκα ἐν τοῖς ἐς Ἠλείους, τοῦ δὲ

καὶ ἐν τοῖς ἔπειτα δηλώσω· ἐν Ἰσθμῷ δὲ ἡ πίτυς καὶ

τὰ ἐν Νεμέᾳ σέλινα ἐπὶ τοῦ Παλαίμονος καὶ τοῦ Ἀρ-

χεμόρου τοῖς παθήμασιν ἐνομίσθησαν.

Claudius Aelianus Soph., De natura animalium
Book 6, section 1, line 31

 κότινος Ὀλυμπικὸς καὶ Ἰσθμικὴ πίτυς καὶ δάφνη Πυθική…

συνεχίζετε

κώνοι οι στρόβιλοι και οι θύρσοι

 Athenaeus Soph., Deipnosophistae
Book 11, Kaibel paragraph 109, line 25

 Διονύσιος δὲ ὁ τοῦ Τρύφωνός φησιν· τὸν ψυγέα ἐκάλουν οἱ ἀρχαῖοι δῖνον.

Δίνος και ο ψυγέας ή ο ψυγεύς … αυτός που ψύχει … και παγώνει τις ψυχές ή μήπως  αυτός που δίδει την ψυχή, πνοή και την ανα-πνοή της ζωής !!!

Ψυχή  εκ του ψύχω δηλαδή πνέω, φυσώ, ανα-πνέω, αερίζω, στεγνώνω, ψύχω, κρυώνω, ψυχραίνω, δροσίζω. Ψύχωσις ή εμ-ψύχωσις αλλά και η ανα-ζωογόνηση

Ψυχή αρχικώς η πνοή του αέρος, όλα τα εν ζωή όντα αναπνέουν, έχουμε το φαινόμενο της αναπνοής και τη ζωτική δύναμη κάθε έμβιου οργανισμού. Παρ’ Ομηρω τα δύο συστατικά στο σώμα του ζώντος ανθρώπου θεωρούνται η ψυχή και ο θυμός, και από μέν του θυμού εντοπισμένου εις το ήτορ (καρδιά) ή εις τα φρένας (διάφραγμα) εξαρτώνται δε απ΄αυτά η διανόησις, οι αισθήσεις και οι ενέργειες, της δε ψυχής δεν διαφαίνεται κέντρο ή εκδήλωσης αλλά μόνο ως πόρος εκφυγής αυτής από την στιγμή του θανάτου, εξερχομένης ως πνοής εκ του έρκους των οδόντων ή εκ πληγής μετά του εκρέοντος αίματος…

Ο Αθανάσιος ο Μέγας δηλώνει ότι η ψυχή ως έργο, μελημά της εχει «της την ψυχής προσηγορία τον λόγο, την εκδήλωση, την προσρηση τον λόγο που αποδίδει την τιμή ή την φιλία, την επωνυμία και το όνομα,  του να ψύχειν (δροσίζοντας, δίδοντας πνοή, ανά-πνοή) γάρ το  ζωοποιείν δηλαδή ζωογονεί(γεννά και δίδει ζωή) και να ζωντανεύει …

Athanasius Theol., Liber de definitionibus [Sp.]
Volume 28, page 544, line 30

καὶ ἡ ψυχὴ δὲ ἐκ τῆς οἰκείας ἐνεργείας ἔχει τὴν τῆς ψυχῆς προσηγορίαν· ψύχειν γὰρ τὸ ζωοποιεῖν λέγεται· διὰ τοῦτο ἐκ τῆς ζωοποιοῦ ἐνεργείας ψυχὴ λέγεται, διὰ τὸ σῶμα ζωοποιεῖν·

Aristophanes Comic., Nubes (Νεφέλες )
Line 381

{Σω.} ἥκιστ', ἀλλ' αἰθέριος δῖνος.

{Στ.} Δῖνος; τουτί μ' ἐλελήθει,

ὁ Ζεὺς οὐκ ὤν, ἀλλ' ἀντ' αὐτοῦ Δῖνος νυνὶ βασιλεύων.

ἀτὰρ οὐδέν πω περὶ τοῦ πατάγου καὶ τῆς βροντῆς μ' ἐδίδαξας.

Και ο Αριστοφάνη στις  Νεφέλες αναφέρει, μέσω του E-Σωκράτη, αφου αμφισβητεί την ύπαρξη του Θεού-Διός θεωρεί ότι τα σύννεφα-Νεφέλες κινούνται και βροντούν και φέρνουν βροχή όχι χάριν του Διός αλλά  δια μέσου του ΑΙΘΕΡΙΟΥ ΔΙΝΟΥ…

 Βασιλεύει αντί του Διός ο ΑΙΘΕΡΙΟΣ ΔΙΝΟΣ…η ΔΙΝΗ του ΑΙΘΕΡΑ… η δίνη του άυλου, του αέρινου, του ουράνιου, του αιθέριου…Μα ταυτόχρονα ο δίνος φέρνει και την σκοτοδίνη, την σκοτεινή όψη της ζαλης, αλλα και της σκοτεινης και φουσκωμένης από το πάθος ψυχής…Ο μέγας και θείος γνόφος  ή δνόφος - σανσρ. ksapa = νύχτα δηλαδή το θεοσκόταδο

Galenus Med., In Hippocratis de victu acutorum commentaria iv
Kühn volume 15, page 804, line 4

 Ὅταν ἡ κεφαλὴ περιφέρεσθαι φαντάζηται, <δῖνος3> ὀνομάζεται τὸ πάθος, ὅταν δὲ καὶ σκοτώδης ἡ ὄψις ἅμα τῷδε φαίνηται, ‘σκοτόδινος’ καλεῖται καὶ γίνεται διὰ κίνησιν ἄτακτον φυσώδους πνεύματος ἢ κατὰ τὴν κεφαλὴν ἔχοντος τοπικὴν γένεσιν ἢ κάτωθεν ἀναφερομένου.

Ενώ ο Γαληνός ονομάζει δίνο το πάθος και την σκοτοδίνη ή στην σκοτώδη όψη που προκαλείτε από την άτακτη κίνηση ζωηρού πνεύματος – πνοής, ψυχής …

Άλλη σημασία της λέξεως δίνος είναι ο τόρνος,. Ο τόρνος, ακόμα και σήμερα, η μηχανή που χρησιμοποιείται για τη μορφοποίηση ενός κομματιού μετάλλου, ξύλου, άλλων υλικών, μεσω της σύσφιξή του σε συσκευή συγκράτησης και με την περιστροφή του κάτω από ισχύ κατάλληλου εργαλείου κοπής για περιστροφή, διάτρηση, διαμόρφωση πρόσοψης, κατασκευή σπειρώματος κλπ.

Orion Gramm., Etymologicum
Alphabetic letter delta, page 44, line 2

<Δινατή>· περιφερὴς, ἐοικυῖα ἀδίνῳ, ὅ ἐστι τόρνῳ
δῖνος δὲ ὁ τόρνος, παρὰ τὸ δονεῖσθαι καὶ κολοῦσθαι.

Alphabetic letter delta, page 510, line 9

<Δῖνος>. ἡ συστροφὴ, ἡ περιφέρεια, ὁ τόρνος.

Pseudo-Zonaras Lexicogr., Lexicon
Alphabetic letter delta, page 520, line 22

 καὶ δῖνος εἶδος ὀρχήσεως, καὶ εἶδος ποτηρίου,  παρὰ τὸ δινοῦσθαι. . λέγεται δὲ καὶ ἀρσενικῶς ὁ  δῖνος. καὶ δίνη τὰ ῥεύματα καὶ ἡ συστροφή

Anonymi Lexeis Rhetoricae, Ῥητορικαὶ λέξεις
Entry 136, line 1

<δῖνος>: συστροφὴ ἀνέμου
<κλόνος>: συστροφή (το κούνημα, η σφοδρή κίνηση, ο αναβρασμός, η διαλευση, ο ορυμαγδός, η οχλοβοή, ο σάλος, ο σαματάς )

Eustathius Philol., Scr. Eccl., Commentarii ad Homeri Odysseam
Volume 1, page 351, line 29

Τὸ δὲ δίνεον ἐκτείνει τὴν ἄρχουσαν καθὰ καὶ ὁ δῖνος ἤτοι ὁ τόρνος. δὶς

δὲ διὰ τὸ καίριον ἡ λέξις ἐνταῦθα κεῖται τοῦ δινεῖν. ὅτι δέ ποτε ταυτὸν δῖνος καὶ ῥόμβος καὶ κῶνος, δηλοῖ ὁ γράψας. ῥόμβος, ἐστὶ κῶνος. δῖνος. ὡς δὲ καὶ κατὰ τρίτην συζυγίαν ἐστὶ δινῶ δινώσω, ἡ δινωτὴ δηλοῖ ἀσπίς

Βλέπε και Δίνος δε βασιλεύει...

ψύχειν γὰρ τὸ ζωοποιεῖν

Άλλες ερμηνείες του ως ρόμβος ή ρύμβος και ρόπτρον  δηλ. ο ρυθμός που παράγεται από το χτύπημα κροτάλων ή τυμπάνου αλλα και ο κώνος.

Hesychius Lexicogr., Lexicon (Α – Ο)
Alphabetic letter gamma, entry 726, line 1

<γνόφεον>· μέλαν

*<γνόφος>· συννέφεια. δῖνος. ἄνεμος. vgAS ἀχλύς s σκοτομηνία καμφθῆναι ...

<ῥόμβος>· ψόφος. στρόφος. ἦχος. δῖνος. κῶνος.

<ῥόμβῳ>· περιφορᾷ, κινήσει …

<ῥύμβος>· δῖνος
<ῥύμη>· ὁρμή

Etymologicum Gudianum, Etymologicum Gudianum (ἀάλιον – ζειαί)
Alphabetic entry delta, page 366, line 1

 {Φωτίου} <Δῖναι> <Jo. Damasc. Canon. iamb. 2, 59>· ποταμῶν εἰσιν τὰ

μεσώτατα, ἔνθα τὸ ῥόθιον τοῦ ποταμοῦ ἐκ τῶν μερῶν εἰς μέσον συνα-

γόμενον σταχυωδῶς ὡς ἀπὸ τῆς περιδινήσεως δῖνα ἢ δίνη κέκληται…

 <Δίνη> καὶ <Δῖνος>· εἰς τὸ Εὐδίνητον καὶ Ἰλιγγιῶ.

 <Δινῶ> <Γ 378>· ἐκ τοῦ δίνη.

 <Δινωτοῖσι> <Γ 391>· πεποικιλμένοις, τετορνευμένοις. ἡ εὐθεῖα

δινωτόν· δινωτός τὸ ἀρσενικόν. ἐκ τοῦ δινῶ, τοῦτο ἐκ τοῦ δῖνος·

Scholia In Aristophanem, Scholia in nubes (scholia vetera)
Argumentum-dramatis personae-scholion sch nub, verse 380a, line 1

αἰθέριος δῖνος> E: καὶ τοῦτο ἐθρυλεῖτο παρὰ τοῖς φυσικοῖς. E

<αἰθέριος δῖνος> R: ἡ περιδίνησις ἡ αἰθερία. RVE ταῦτα δὲ ἐκ

τῶν ἀναξαγορείων λαμβάνει. VE δῖνος] συστροφή. EM  

<ἀλλ' ἀντ' αὐτοῦ> E <Δῖνος> EM: ἐγγύθεν ἔλαβεν ἀπὸ τοῦ Διός, ὥσπερ

εἰ ἔλεγε μὴ βασιλεύειν τὸν Δία, ἀλλὰ Δῖνον. οὐχ ὅτι τὴν δίνησιν ὑποβάλλων

ἐκ τούτου <“Δῖνος”> εἶπεν, ἀλλὰ E κεραμεοῦν ἐστι βαθὺ ποτήριον, ὃ καλεῖται δῖνος

Thomas Magister Philol., Ecloga nominum et verborum Atticorum
Alphabetic letter delta, page 100, line 11

<Δῖνος> ἡ κύκλῳ στροφὴ, ἀφ' οὗ καὶ τὸ κύκλῳ στρεφόμενον σῶμα δῖνος, οἷον ὁ οὐρανός.

Hesychius Lexicogr., Lexicon (Α – Ο)
Alphabetic letter delta, entry 503, line 1

*<Δεῖμος>· Φόβος (Δ 440) rgA

*<δείμομεν>· οἰκοδομήσωμεν (Η 337) nΣ

<δεινά>· καταπληκτικά, φοβερά (Β 321)

*<δεῖναι>· αἱ τῶν ὑδάτων συστροφαί (gAS)

*<δείναις>· συστροφαῖς (Eur. Tro. 83) n

*<δείνας>· κινήσεις. ⌊τὰ κοιλώματα τῶν ὑδάτων (Iob 28,10 v. .) AShd

<δεινεύει>· κυκλεύει

<δεινεύειν>· βουλεύεσθαι κακά

*<δείνη>· συστροφή vgAS

<δεινὰ δέ>· φοβερὰ δέ (Soph. O. R. 1267)

<δεινήεντα>· περιστρεφόμενα. (Φ 206 ..) [φοβερά]

<δεῖνος>· τὸ περιστρεφόμενον

<δείνησιν>· κίνησιν. S συστροφήν...

<δεῖνος>· δείνησις. εἶδος δέους. φοβερά. καὶ εἶδος ἐκπόματος

 (Stratt. fr. 34 ..) καὶ ὄρχησις (Apolloph. fr. 1) ἢ δέους ἄξιος

<δεινός>· κακός. φοβερός. ἐστραμμένος. ⌊δυνατός *s ‖ πανοῦργος.<ἱκανός>. ἀκολάκευτος q. vgAS

...

a) *<δεινῶς>· πάνυ s b) *<<δείνωσις>>· σκότωσις. δεινότης Σ

*<δείνωσιν>· δύναμιν. vAS δεινότητα. συστροφήν gAShd

<δεινωτήν>· πεποικιλμένην ἐν κύκλῳ, ἢ τετορνευμένην, ἢ τὴν

 ἱμᾶσι διειλημμένην (Ν 407). χρῆται γὰρ Ὅμηρος ἐπὶ τῆς κοίτης τῇ λέξει (Γ 391)

O Δίνος ή Δείνος έχουν την ίδια και αυτή έννοια της δίνης, της συστροφής, της περιστροφής, της κίνησης του αιθέρος, της «ψύξης»,  του ρόμβου/ρύμβου, αλλα και του κυπέλλου/ποτηριού και του τόρνου. Ολες οι έννοιες έχουν αναλυθεί στα προηγούμενα κείμενα…

Ας περάσω σε αναφορές που επιφέρουν και  με οδηγούν σε μερικά ακόμα νέα συμ-περάσματα…

Δίνος ονομάζεται και το ποτήριον ή  κύπελλον. Ο δίνος είναι ο στρόβιλος ή ρούφουλας … η δίνη που έχει εγκλωβιστεί, αλλα και αυτή που προέρχεται μέσα απο ένα βαθύ ποτήρι ή ένα κύπελλο καθώς κερνούσαν …αφού πρώτα ειχαν ανα-μιξεί αλλα και ανακατέψει το κρασί. 

Το κύπελλον λοιπόν αλλά και το είδος ορχήσεως εκείνων των χορών, των πηδημάτων και της παντομίμας, σύμβολα αρχέτυπα, αιώνια που ζουν μέχρι σήμερα…

Και ο θεός του ποτηριού αλλά και της όρχησης και των χορών και της δίνης του μυαλού και του σώματος είναι ένας, ο Διόνυσος.

Ένα από τα εμβλήματα του ο καρπός της πιτύος…ο κώνος ή  το κοινό κουκουνάρι στην κορυφή των θύρσων…

Suda, Lexicon
Alphabetic letter sigma, entry 1211, line 1

<Στρόβιλος:> ἡ νῆσος. καὶ εἶδος ὀρχήσεως, καὶ ὁ τοῦ δένδρου καρπὸς τῆς πίτυος

<Στρόμβος:> ῥόμβος. ἀπὸ τοῦ περιστρέφεσθαι.

Αλλά και η ήμερη πεύκη ή πίτυς … στα λατινικά pinus (Pinus Pinea or Stone Pine), η  χαμαιπίτυς είδος  κοινής πεύκης.

<Scholia In Nicandrum, Scholia et glossae in Nicandri alexipharmaca (scholia vetera et recentiora) Scholion 548b, line 1

<ἠὲ χαμαιπίτυος> G¹>· ἢ τῆς χαμαιπίτυος,

<τοῦ βλαστοῦ μετὰ G^1X> <τῶν C> <κώνων· εἴσιν οὖν κῶνοι πίτυος G^1C> οἱ στρόβιλοι. συνεψήσας οὖν <φησι G^2X>

τοῦτο τοῖς φύλλοις <τῆς χαμαιπίτυος δίδου πιεῖν G^1C>.

<ἄλλως C>· <τῆς πίτυος τὰ φύλλα καὶ τοὺς κώνους ἀφεψήσαντα κελεύει τὸν χυλὸν διδόναι πιεῖν G^1C>· ὁμωνύμως <δὲ

G^1C> <λέγεται G^2X> ὁ καρπὸς <καὶ G^1C> ὁ στρόβιλος

καὶ ὁ κῶνος. <ἢ G^1C> τῆς χαμαιπίτυος, φησί, τῆς βλαστή-

μονος ἀναμεμιγμένως καθεψήσας τὰ φύλλα καὶ τοὺς κώνους,

ὅσους ἐθρέψατο ἡ πεύκη, τουτέστιν ὅλα ὁμοῦ σύμμικτα ἑψή-

σας <δίδου πιεῖν BRvAld> G^1X

<κώνοις>] καρποῖς· κῶνος λέγεται ὁ βοτρυοειδὴς τοῦ στροβίλου καρπός v

Scholia In Clementem Alexandrinum, Scholia in protrepticum et paedagogum (scholia recentiora partim sub auctore Aretha) Page 302, line 27

4, 12 κῶνος] κῶνοι οἱ στρόβιλοι καὶ οἱ θύρσοι, ὡς Διογενιανός.

 ῥόμβος δῖνος, κῶνος, ξυλήριον, οὗ ἐξῆπται τὸ σπαρτίον, καὶ ἐν ταῖςτελεταῖς ἐδονεῖτο, ἵνα ῥοιζῇ· τὸ δὲ αὐτὸ καὶ ῥύμβος ἐκαλεῖτο. οὕτω

Διογενιανός. ὅτι δὲ ῥόμβος καὶ ῥύμβος λέγεται, Ἀπολλώνιός φησινὁ Ῥόδιος

  ῥύμβῳ καὶ τυπάνῳ Ῥείην Φρύγες ἱλάσκονται.

 κῶνος καὶ ῥόμβος] εἴδη ὀρχήσεως.

Suda, Lexicon
Alphabetic letter kappa, entry 2279, line 1

<Κωνοφόροι:> θυρσοφόροι. κῶνος δὲ λέγεται ὁ βοτρυοειδὴς

τοῦ στροβίλου καρπός, ὃν ἔφερον αἱ γυναῖκες βαστάζουσαι ἐν ταῖς

τοῦ Διονύσου τελεταῖς, ἐπειδὴ ὅμοιον τῷ σχήματι τὸν κῶνον τῇ τοῦ

ἀνθρώπου καρδίᾳ,ἐπιστάτην δέ φασιν Ἕλληνες τῆς τῶν ἀνθρώπων

καρδίας τὸν Διόνυσον. οἰκείῳ οὖν τινι μυστηρίῳ τοῦτο ἐποίουν.

καὶ θύρσου χλοερὸν κωνοφόρον κάμακα.

Το κουκουνάρι με την διπλή σπείρα του και τη μορφική του διάταξη δεξιόστροφη αλλα και αριστερόστροφή.Σ ’ αυτόν τον καρπό υπάρχουν εμφανέστατα fractals που  θυμίζουν και στηρίζουν την χρυση αναλογία του αριθμού φ και την ακολουθία του Fibonacci …

Μια από τις πάμπολες εφαρμογές των μαθηματικών στην φύση

Κάθε κουκουνάρι αποτελείται από τα λεγόμενα βράκτια φύλλα (ψευδή φύλλα) τα οποία είναι τακτοποιημένα σε διάταξη ελίκων-σπειρών. ‘Οσο ωριμάζει και ξηραίνεται το κουκουνάρι, αναγνωρίζονται δεξιόστροφες και αριστερόστροφες σπείρες. Υπάρχουν κουκουνάρια (μικρού μεγέθους) που έχουν πάνω από τρεις σπείρες προς μία κατεύθυνση και πέντε προς την άλλη, ενώ στα μεσαίου μεγέθους πέντε είναι οι σπείρες προς μία κατεύθυνση και οκτώ στην άλλη. Ο αριθμός των σπειρών σε κάθε κατεύθυνση είναι δύο συνεχόμενοι αριθμοί της ακολουθίας Fibonacci.

Ωστόσο, η γεωμετρία του κουκουναριού, με τη διπλή σπείρα, μας δίνει τη χρυσή αναλογία φ. Οι δεξιόστροφες και αριστερόστροφες σπείρες του κουκουναριού εξασφαλίζουν την καλύτερη και ομοιόμορφη εκσφενδόνιση των σπερμάτων από τα ώριμα κουκουνάρια προς το γειτονικό έδαφος…

Συνεχίζετε…