πομπίλος ζῷον ἐρωτικόν

Εκτός από τον τον Αθήναιο τον Ναυκρατίτη και ο Κλαύδιος Αἰλιανός ὁ «μελίγλωσσος», ἀρχιερεὺς καὶ σοφιστής,  στο έργο του «Περὶ Ζῴων Ἰδιότητος» ή «περί της φύσης των ζώων»

αναφέρει την ίδια πάνω-κάτω, ιστορία του Πομπίλου και του Επωπέα, δείτε την στο κείμενο που ακολουθεί:

 Claudius Aelianus Soph., De natura animalium
Book 15, section 23, line 5

τὸν Πομπίλον εἰς τὸν ὁμώνυμον ἰχθὺν μεταμορφῶσαι

 Πομπίλος εκ του Πέμπω ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟ 1. στέλνω, στέλνω μακριά, αποστέλλω |με αιτ. και δοτ. |με αιτ. και εμπρόθετο προσδιορισμό |με αιτ. και μτχ. 2. στέλνω μήνυμα, στέλνω για να ειδοποιήσω ή να πληροφορήσω, αποστέλλω μια αγγελία ή μια συμβουλή |στέλνω για να πω, στέλνω διαταγή |στέλνω ως δώρο, στέλνω χάρισμα, δίνω ως εφόδια ταξιδιού 3. αποπέμπω, κάνω ή αφήνω κπ. ή κτ. να φύγει 4. οδηγώ, συνοδεύω |συμμετέχω σε μια πομπή, σε μια παρέλαση Β. ΜΕΣΟ |στέλνω ή φροντίζω να σταλεί κπ. κάπου για χάρη μου Γ. ΠΑΘΗΤΙΚΟ 1. αποστέλλομαι 2. φέρομαι εν πομπή

Κατά τον Αθήναιο τον Ναυκρατίτη στο έργο του  «Δειπνοσοφιστές», αναφερόμενος στα γραφόμενα στην «Τεχλινιακή ιστορία» του Επιμενίδη του Κρητικού ή του Τηλεκλείδη,  ο πομπίλος μαζί με το δελφίνι θεωρούνται ιεροί ιχθύες.

 Athenaeus Soph., Deipnosophistae
Book 7, Kaibel paragraph 18, line 40

 τίς δ' ἐστὶν ὁ καλούμενος ἱερὸς ἰχθύς; ὁ μὲν

τὴν Τελχινιακὴν ἱστορίαν συνθείς, εἴτ' Ἐπιμενίδης

(p. 233 K) ἐστὶν ὁ Κρὴς ἢ Τηλεκλείδης εἴτ' ἄλλος τις,

ἱερούς φησιν εἶναι ἰχθύας δελφῖνας καὶ πομπίλους.

ἐστὶ δ' ὁ πομπίλος ζῷον ἐρωτικόν, ὡς ἂν καὶ αὐτὸς

γεγονὼς ἐκ τοῦ Οὐρανίου αἵματος ἅμα τῇ Ἀφροδίτῃ.

τίς δ' ἐστὶν ὁ καλούμενος ἱερὸς ἰχθύς;

Τα περί ιερών ιχθύων όμως δεν σταματούν στον Ανθία, ή στον Γλαύκο  που είδαμε στα μέχρι τώρα κείμενα. Στον Αθήναιο και στους Δειπνοσοφιστές αναφέρονται ως ιεροί και άλλοι ιχθύες, όπως τα δελφίνια αλλά και οι πομπίλοι.

Athenaeus Soph., Deipnosophistae
Book 7, Kaibel paragraph 18, line 4

 τίς δ' ἐστὶν ὁ καλούμενος ἱερὸς ἰχθύς; ὁ μὲν

τὴν Τελχινιακὴν ἱστορίαν συνθείς, εἴτ' Ἐπιμενίδης

(p. 233 K) ἐστὶν ὁ Κρὴς ἢ Τηλεκλείδης εἴτ' ἄλλος τις,

ἱερούς φησιν εἶναι ἰχθύας δελφῖνας καὶ πομπίλους.

ἐστὶ δ' ὁ πομπίλος ζῷον ἐρωτικόν, ὡς ἂν καὶ αὐτὸς

γεγονὼς ἐκ τοῦ Οὐρανίου αἵματος ἅμα τῇ Ἀφροδίτῃ. 

περιτυχών τη αθανάτω πηγή και κατελθών εις αυτήν αθανασίας έτυχεν ...

Εκτος από την τέχνη του Γλαύκου, το θέμα της αθανασίας ή της αφθαρσίας του Γλαύκου – ως ενός εκ των ιερών ιχθύων που εξετάζουμε- είναι αυτό που αναφέρετε συχνότερα στα περισσότερα κείμενα. Είδαμε κατά τον Αλέξανδρο τον Αιτωλό στο ποίημα του που ονομάζεται  «Αλιείς»  ότι γευόμενος ένα βοτάνι έπεσε στην θάλασσα, ενώ την μαντική τέχνη του την μετέδωσε και τη δίδαξε ο ίδιος στον Απόλλωνα. Κυνηγώντας πάνω στο Όρος της Ορειας το οποίο είναι ένα ψηλό βουνό στην Αιτωλία, όταν έπιασε ένα λαγό  δεδομένου ότι είχε λιποθυμήσει από το κυνήγι και την καταδίωξη πήρε  ένα παρακείμενο στην βρύση βότανο, ακριβώς όπως ανέπνεε την τελευταία πνοή του. Ο λαγός αναβίωσε πλήρως με τη βοήθεια του βοτάνου και ο Γλαύκος, αναγνωρίζοντας τις αρετές του βοτάνου,  δοκίμασε αυτό και κατελήφθη με μια θεϊκή τρέλα έγινε θεόληπτος ή προικίσθηκε με το πνεύμα του θεού, και όταν μια θύελλα ξέσπασε με την θέληση  του Δία, ο ίδιος έπεσε στη θάλασσα.

Οι μυθοι μιλούν αλλοτε για  την αθάνατη πηγή ή για το αθάνατο βοτάνι ή το αθάνατο νερό…

ὅτι Γλαῦκός τις Σάμιος πρῶτος σιδήρου κόλλησιν ἐξεῦρε.

Κάποιες άλλες εκδοχές μιλούν για την μοναδική τέχνη του Γλαύκου του Χίου ή του Σάμιου καθώς είναι  αυτός που βρήκε την κόλληση του σιδήρου, ένα τεχνίτης Γλαύκος που γνωρίζει το σίδηρο την επεξεργασία του και την κατεργασία του. Η αρχαιότατη ανακάλυψη της κατεργασίας του σιδήρου ανήκει στους Έλληνες.

Michael Apostolius Paroemiogr., Collectio paroemiarum
Centuria 5, section 49, line 1

 <Γλαύκου τέχνη:> ἐπὶ τῶν μὴ ῥᾳδίως κατεργαζομένων.

ἢ ἐπὶ τῶν πάνυ ἐπιμελῶς καὶ ἐντέχνως εἰργασμένων· ἐπειδὴ

οὗτος εὗρε σιδήρου κόλλησιν, Χῖος ὤν

Pausanias Perieg., Graeciae descriptio
Book 10, chapter 16, section 1, line 4

                                      τοῦτο <Γλαύκου>
μέν ἐστιν ἔργον τοῦ Χίου, σιδήρου κόλλησιν ἀνδρὸς εὑρόντος·

Μελικέρτην φησὶ Γλαῦκον μετονομασθῆναι

Συνεχίζοντας την αναζήτηση για την ιστορία και τις περιπέτειες του Γλαύκου/Μελικέρτη/Παλαίμωνα περνάμε και στους «Δειπνοσοφιστές»  

Athenaeus Soph., Deipnosophistae
Book 7, Kaibel paragraph 48, line 13

Πόσσις δ' ὁ Μάγνης ἐν

τρίτῳ Ἀμαζονίδος τῆς Ἀργοῦς φησι δημιουργὸν γενέ-

σθαι τὸν Γλαῦκον καὶ κυβερνῶντα αὐτήν, ὅτε Ἰάσων

μετὰ τῶν Τυρρηνῶν ἐμάχετο, μόνον ἄτρωτον γενέσθαι

ἐν τῇ ναυμαχίᾳ· κατὰ δὲ Διὸς βούλησιν ἐν τῷ τῆς

θαλάσσης βυθῷ φανῆναι καὶ οὕτως γενέσθαι θαλάτ-

τιον δαίμονα ὑπὸ μόνου τε Ἰάσονος θεωρηθῆναι.

Νικάνωρ δὲ ὁ Κυρηναῖος ἐν Μετονομασίαις τὸν

Μελικέρτην φησὶ Γλαῦκον μετονομασθῆναι.

 ἱστορεῖ δὲ περὶ αὐτοῦ καὶ ὁ Αἰτωλὸς Ἀλέξανδρος ἐν τῷ  

ἐπιγραφομένῳ Ἁλιεῖ (p. 238 M), ὡς ὅτι ‘γευσάμενος

βοτάνης’ κατεποντώθη,

τὴν μαντικήν 

φησιν Ἀπόλλωνα ὑπὸ Γλαύκου διδαχθῆναι· θηρῶντα

δὲ περὶ τὴν Ὀρείην (ὄρος δὲ τοῦθ' ὑπάρχειν ὑψηλὸν

ἐν Αἰτωλίᾳ) λαγὼν θηρᾶσαι, ὃν λιποθυμοῦντα ὑπὸ

τῆς διώξεως ἀπαγαγεῖν ὑπὸ κρήνῃ τινὶ καὶ τῇ παρα-

κειμένῃ πόᾳ ἤδη ὑποψυχόμενον ἀπομάσσειν. ἀναζω-

πυρήσαντος δὲ τοῦ λαγὼ τῇ βοτάνῃ ἐπιγνόντα τῆς

βοτάνης τὴν δύναμιν ἀπογεύσασθαι καὶ ἔνθεον γενό-

μενον ἐπιγενομένου χειμῶνος κατὰ Διὸς βούλησιν εἰς

τὴν θάλασσαν αὑτὸν ἐκρῖψαι. Ἡδύλος δ' ὁ Σάμιος

ἢ Ἀθηναῖος Μελικέρτου φησὶν ἐρασθέντα τὸν Γλαῦκον

ἑαυτὸν ῥῖψαι εἰς τὴν θάλατταν. Ἡδύλη δ' ἡ τοῦ

ποιητοῦ τούτου μήτηρ, Μοσχίνης δὲ θυγάτηρ τῆς  

Ἀττικῆς ἰάμβων ποιητρίας, ἐν τῇ ἐπιγραφομένῃ Σκύλλῃ

ἱστορεῖ τὸν Γλαῦκον ἐρασθέντα Σκύλλης ἐλθεῖν αὐτῆς

εἰς τὸ ἄντρον ‘ἢ κόγχου δωρήματα’ φέροντα...

Ἴσθμιος δὲ ὁ Γλαύκου

Phrynichus Attic., Praeparatio sophistica (epitome)
Page 6, line 2

<ἀνθρωποειδὲς θηρίον, ὕδατι συζῶν>: ἐπὶ τοῦ Γλαύ-
κου <τοῦ> ἀναφανέντος ἐκ τῆς θαλάσσης.

Ο Γλαύκος όμως θεωρείτε ότι είναι η άλλη ονομασία του Παλαίμονος/ Μελικέρτη υιού της Ινούς ή Λευκοθέας. Η Ινώ/Λευκοθέα λατρεύεται σε διάφορες περιοχές  της Ελλάδος νησιωτικές κυρίως δες και Υδριάδα Ινώ

Στα Μέγαρα υπήρχε και ιερό της Λευκοθέας με λίθινο θριγκό. Οι Μεγαρείς έλεγαν ότι αυτοί πρώτοι ονόμασαν την Ινώ- Λευκοθέα και προς τιμή της τελούσαν κάθε χρόνο θυσία.

Στην Κόρινθο, στο ισθμιακό ιερό του Ποσειδώνα, βρίσκονταν στημένα αγάλματα της Λευκοθέας και του Μελικέρτη. Σε κορινθιακά νομίσματα της εποχής του Σεπτιμίου Σεβήρου παριστάνεται η Λευκοθέα με τον μικρό Μελικέρτη στην αγκαλιά.

Στην Αθήνα, η επιγραφή «Λευκοθέα Σώτειρα Ελλιμενία» είναι χαραγμένη σε καθίσματα του Θεάτρου του Διονύσου, η μεν Λευκοθέα ως « Σώτειρα» και «Ελλιμένια », ο δε Μελικέρτης ως «νεών φύλαξ». Ενώ η Ινώ/Λευκοθέα θεωρείται θυγατέρα του Κάδμου και της Αρμονίας, αδερφή της Σεμέλης, της Αγαύης και της Αυτονόης. Τροφός του Διονύσου, συζυγος του Αθάμαντος και μητέρα από το γάμο μαζί του των Λεάρχου και Μελικέρτη.

γλαυκία ἢ γλαύκιον>· βοτάνη τις

Η ερμηνεία του ονόματος του Γλαύκου σημαίνει τον λευκό, ισχυρό ή φοβερό κατά τον Ησύχιο τον Αλεξανδρικό  στο έργο του Γλῶσσαι Ελληνικό λεξικό 5ος αιώνας μ.Χ.  

<γλαυκή>· ἰσχυρά. φοβερά. λευκή (Π 34)

<γλαυκία ἢ γλαύκιον>· βοτάνη τις - Γλαύκιο

<γλαυκίζειν>· ἀμβλυωπεῖν

<γλαυκιόων>· καταπληκτικός, ἔμπυρον καὶ φοβερὸν βλέπων

*<γλαυκός>· λευκός vgAS    

<γλαυκοφόρβιδας>· ἵππους εὐγενεστάτας

<γλαυκῶπις>· φοβερὰ ἐν τῷ ὁρᾶσθαι. λαμπρόφθαλμος. *εὐόφθαλμος (Α 206 ..) gAS

*<γλαῦξ>· νυκτόβαϋς. πετεινὸν νυκτερινόν vgS

<γλαῦξ>· νόμισμα Ἀθήνησιν τετράδραχμον. ἐλέγετο δὲ καὶ ὄρχησίς τις. καὶ ὄρνεον. καὶ φυτόν

<γλαυσόν>· *λαμπρόν. g θρασύ. ἰταμόν

<γλαύσσει>· λάμπει, (s) φαίνει, φαύσκει

τὴν δὲ βοτάνην, ἣν φαγὼν ἄτρωτος ἢ καὶ ἀθάνατος

Όμως ο ‘Ανθιος ή ο Άνθη/ας  θεωρείται παιδί- απόγονος του Ποσειδώνος και  της Αλκυόνης κόρης του Ατλαντος κατά μια εκδοχή…μάλιστα ταυτίζεται σε πολλές περιπτώσεις με τον Γλαύκο.

Είναι αυτος που εχει δώσει το όνομά του στην πόλη Ανθηδών. Ενώ η δεύτερη εκδοχή μιλά για την νύμφη Ανθηδόνα. Η Άνθηδών είναι Βοιωτική πόλη,  βρισκόταν  επί του Ευβοϊκού κόλπου στους πρόποδες τοΰ Μεσσαπίου, είχε καλό λιμάνι, οι δέ κάτοικοι της ήσαν σπογγαλιείς, πορφυραλιεις και γενικότερα ναυτικοί. Με τις ανασκαφές που έχουν πραγματοποιηθεί έχουν βρεθεί σημαντικά αρχαιολογικά ευρήματα, μεταξύ των οποίων ναοί των Καβείρων, της θεάς Δήμητρας και της Περσεφόνης.

Ανθηδών δε είναι και ο όνος και ο καλλαρίας που είδαμε στα προηγούμενα κείμενα

βωμοὶ Διονύσου τε Ἀνθίου καὶ νυμφῶν Ἰσμηνίδων καὶ Γῆς

Ανθίας καλλίχθυς η ονομασία του ψαριού. Τον ανθία ονομάζουν και  ιερό ιχθύ.

Άλλες ονομασίες του ψαριού λάβρος ανθίας ή χάννος ή αυλωπίας  ή ιερός ιχθύς, ή καλλίχθυς,  δηλαδή ο ωραίος ή έ/όμορφος ιχθύς. Ονομάζεται και καλλιώνυμος ή καλόγνωμος. ‘Οπου λάβρος ο σφοδρός, ο ορμητικός, ο βιαιος, ο καταιγιστικός, ο ατίθασος, ο αχαλίνωτος, ο αδηφάγος κλπ, ενώ ο αυλωπίας είναι αυτός που έχει έχει στενά και σκιστά μάτια.

Στα λεξικά η ερμηνειά του ονοματός του θεωρούν ότι δίδεται γιατί μοιάζει με άνθος ή γιατι άνω-θεωρείν δηλαδή κοιτάζει, παρατηρεί, επισκοπεί, εξετάζει προς τα άνω για να καταδιώξει τ΄αλλα ψάρια .

Etymologicum Gudianum, Etymologicum Gudianum (ἀάλιον – ζειαί)
Alphabetic entry alpha, page 146, line 6