Μελαναιγίδα Διόνυσον

Etymologicum Gudianum, Etymologicum Gudianum (ζείδωρος – ὦμαι)
Alphabetic entry mu, page 387, line 38

<Μενδήσιος>, μένδος ἐλέγετο παρ' Αἰγυπτίοις ὁ τράγος,
 ἐκ τοῦ μένδος, μένδητος, μενδήτιος καὶ μενδήσιος· ἢ ὅτι
 τοπικόν ἐστι, ὡς θαλάσσιος, οὐράνιος.
<Μέλας>, εἰς τὸ λάας.

Etymologicum Gudianum, Etymologicum Gudianum (ζείδωρος – ὦμαι)
Alphabetic entry pi, page 458, line 25

                                    πέλειαν δὲ ἄλλοι φασὶ
 περιστερᾶς εἶδος, οἷον φάσσαν· ἐτυμολογεῖται παρὰ τὸ
 πέλαν ὃ σημαίνει τὸ μέλας· πέλειαι περιστεραὶ λέγον-
 ται καὶ μαντεῖαι.

Etymologicum Gudianum, Additamenta in Etymologicum Gudianum (ἀάλιον – ζειαί) (e codd. Vat. Barber. gr. 70 [olim Barber. I 70] + Pari
Alphabetic entry alpha, page 43, line 22

Αἰθάλη>· παρὰ τὸ αἴθω, ὅ ἐστι καίω. αἰθάλη δέ ἐστι σπ⌊οδὸς τοῦ πυρός⌋.

 <Αἰθάλη>· παρὰ τὸ αἴθω, τὸ καίω…

⌊<Αἰθιοπία> <Ps. 67, 32>· παρὰ τὸ Αἰθίοψ· τοῦτο παρὰ τὸ αἴθω, τὸ καίω.⌋

 <Αἰθίοψ>· ὁ μέλας· οἱονεὶ ὁ εἰς ὄψιν ὢν θείας δόξης, ἣν ὀπτάνεται <ἐντὸς>

τοῦ ἐν Ἐδὲμ ⟦παραδείσου. τὴν⟧ δὲ διαγωγὴν καὶ τὴν πολιτείαν τῶν Βραγμάνων

κέκτηται, οἵτινές εἰσιν οἱ ἅγιοι μάκαρες· οὐδὲν ὑπάρχει αὐτοῖς ⟦πρὸς διαγωγήν⟧,

ἀλλὰ οὐρανὸς σκέπη, στρωμνὴ ὕλη, τράπεζα ἡ γῆ, ἀκρόδρυα εἰς βρῶσιν αὐτοῖς,

καὶ τρυφὴ ⟦εὐχαὶ καὶ ὕμνοι⟧ ⌊εἰς θεὸν γινόμενοι. ὁ αὐτὸς Αἰθίοψ

περ⌋ισσόχειλος, χαλαστόδοντος, εὐρωστόψυχος, τολμηρὸς ⌊ἐν ψύχει, δειλὸς ἐν καύ-

ματι, ἀνεπιθύμητος πόλ⌋εων, ἐπιθυμητὸς δὲ μᾶλλον καθεύδειν ἐν τῇ ἰδίᾳ γαίᾳ

⌊καὶ ἀπολαύειν τῶν αὐτῆς παγκοσμίων ἀρωμ⌋άτων.  

 <Αἰθίοψ>· οὐχ, ὥς τινες, παρὰ τὸ ⌊ἔχειν τὴν ὄπα μελανήν, ὃ σημαίνει τὴν

φωνὴν ἢ τὸν ὀφθαλμόν· ἀλλ' ὁ ἔχων τὴν ὄψιν καυστικήν. καὶ γράφεται διὰ

τοῦ <ο> μικροῦ⌋.

 {Ὁμήρου} <Αἴθουσαι> <θ 57>· αἱ ὑπὸ τοῦ ἡλίου καταυγαζόμεναι στοαί· παρὰ τὸ

αἴθεσθαι, ὅ ἐστι καίεσθαι καὶ φλέ⟦γεσθαι⟧.

⌊<Αἴθριος>. ἔξω, ὑπὸ τὸν αἰθέρα ἤτοι ἀέρα.⌋

Etymologicum Symeonis, Etymologicum Symeonis (α – ἁμωσγέπως)
Volume 1, page 136, line 15

<αἰθάλειος>· τὰ ἀπὸ τῶν εἰς <λος> βαρυτόνων ὑπὲρ δύο

συλλαβὰς ὄντων μὴ ἐθνικὰ διὰ τῆς <ει> διφθόγγου γράφονται· αἰόλος,

ὁ κατάστικτος, αἰόλειος, ὁ ποικίλος· αἴθαλος αἰθάλειος, σημαίνει

δὲ τὸν καπνόν….

<αἶθος> (Eur. Rhes. 990?)· ἰστέον, ὅτι αἶθος ἐστὶν ὁ

καίων· παρὰ τὸ αἴθω, τὸ καίω, αἰθός δὲ ὁ καιόμενος. οὕτω Φιλό-

ξενος εἰς τὸ Ῥηματικόν Z⁶⁸. Et. gen. 188.  

<αἰθύσσειν> (Soph. Fr. 542)· ἀνασείειν, ἀνακαίειν

<αἴθω>· τὸ καίω· ἐκ τοῦ δαίω, τὸ καίω, ὑπερβιβασμῷ

αἴδω καὶ τροπῇ τοῦ <δ> εἰς <θ> αἴθω. ἐκ δὲ τοῦ αἴθω γίνεται αἰθός,

ὁ μέγας ἢ μέλας. καὶ αἴθων (Soph. Ai. 222 teste Eust. 357, 14)

ἀνδρεῖος ἢ πολεμικός c 220 Z⁹¹. Et. gen. p. 136, 4.

<αἴθινα>· τὰ εὔκαυστα καὶ καύσιμα ξύλα. Et. gen. p.

Scholia In Aeschylum, Scholia in Aeschylum (scholia recentiora)
Play Pr, hypothesis-verse of play 428bis, line 14

                                            βοᾷ δὲ καὶ στενάζει διὰ τοῦτο
ἡ θάλασσα καὶ ὁ βυθὸς καὶ ὁ μέλας τόπος τοῦ Ἅιδου ὑποβρέμει καὶ
ὑποστενάζει, ἢ μετὰ στεναγμοῦ ἦχον ἐμφέρει.

Ενώ υπάρχουν αναφορές για τον ναό του  Διονύσου του Μελαναιγίδος, του Διονύσου εκείνου που φέρει ή κρατά την Μαύρη ΑΙΓΙΔΑ ή φέρει την μαύρη κατ-ΑΙΓΙΔΑ …

 Απατούρια/ Απατουρία είναι η ανάλογη τελετή των Αθηναίων στην οποία εορτάζεται ο προστάτη-θεού της φρατρίας, συνήθως ο Δία Φρατρίου ή της Αθηνάς Φρατρίας καθώς και ο Μελαναιγὶς Διόνυσος.

 Θεωρείτε ότι είναι η εορτή εισόδου των νέων εφήβων στην φρατρία… Εορτάζεται από τις 27-29 Πυανεψιώνος (12-14 Νοεμβρίου) όπου γράφονται τα παιδιά τους στα μητρώα…Η εορτή των νέων κλάδων/υιών με την αιγίδα του Διονύσου, ενώ θεωρούσαν ότι μέχρι τότε οι παίδες δεν είχαν πατέρα – Α-πάτορες και τώρα αποκτούν  αφού έχουν δηλωθεί και αναγνωριστεί και επίσημα πλέον , από τους γονείς-πατέρες τους, ως γνήσια τέκνα τους στην φρατρία !!!

Etymologicum Magnum, Etymologicum magnum
Kallierges page 118, line 55

                 Καὶ <ἀπατουρία>, ἑορτὴ ἐπιτελουμένη
τῷ Διονύσῳ τῷ πυανεψιῶνι [μηνί·] ἢ ἐπειδὴ ἐν ταύτῃ
τῇ ἑορτῇ τοὺς γεννωμένους ἐν τῷ ἐνιαυτῷ ἐκείνῳ
παῖδας τότε ἐνέγραφον ὀμνύντες οἱ πατέρες, ἦ μὴν
Ἀθηναίους ἐξ αὐτῶν Ἀθηναίων· ἐδόκουν τε οἱ παῖδες
πρὸ τούτου ἀπάτορες ὄντες, τότε πατέρας ἔχειν.

Hesychius Lexicogr., Lexicon (Α – Ο)
Alphabetic letter alpha, entry 5842, line 1

<Ἀπατούρια>· ἑορτὴ Ἀθήνησιν ἐπὶ ἡμέρας τέσσαρας, ὧν ἡ
 πρώτη <δορπία> καλεῖται, ἡ δευτέρα <ἀνάῤῥυσις>, ἡ τρίτη
 <κουρεῶτις>, ἡ τετάρτη <ἐπίβδα>

 Pausanias Perieg., Graeciae descriptio
Book 2, chapter 35, section 1, line 2

τὸ δὲ καὶ ἐν αὐτῇ τῇ πόλει. πλη-

σίον δὲ αὐτοῦ Διονύσου ναὸς Μελαναίγιδος· τούτῳ

μουσικῆς ἀγῶνα κατὰ ἔτος ἕκαστον ἄγουσι, καὶ ἁμίλλης

κολύμβου καὶ πλοίων τιθέασιν ἆθλα·

( μέλαιναν αἰγίδα φοροῦσα. )

Suda, Lexicon
Alphabetic letter mu, entry 451, line 3

Μελαναιγὶς Διόνυσος.> καὶ ζήτει ἐν τῷ Ἀπατούρια.

<Μέλαν:> τὸ ἀντιδιαιρούμενον τῷ λευκῷ χρώματι· καὶ ἰδίως, ᾧ

γράφομεν. μέλαν δέ ἐστι χρῶμα συγκριτικὸν ὄψεως, λευκὸν δὲ χρῶμα

διακριτικὸν ὄψεως. καὶ <Μελαναιγίδα Διόνυσον> ἱδρύσαντο ἐκ

τοιαύτης αἰτίας. αἱ τοῦ Ἐλευθῆρος θυγατέρες θεασάμεναι φάσμα τοῦ

Διονύσου ἔχον μελάνην αἰγίδα ἐμέμψαντο· ὁ δὲ ὀργισθεὶς ἐξέμηνεν

αὐτάς. μετὰ ταῦτα ὁ Ἐλευθὴρ ἔλαβε χρησμὸν ἐπὶ παύσει τῆς μανίας

τιμῆσαι Μελαναιγίδα Διόνυσον.

Lexica Segueriana, Collectio verborum utilium e differentibus rhetoribus et sapientibus multis (Σ<b>) (recensio aucta e cod. Co
Alphabetic entry alpha, page 113, line 15

                   ἐκ δὲ τούτου ἥ τε ἑορτὴ Ἀπατούρια
 καὶ Διονύσου Μελαναιγίδος [ἐδομ]ήσαντο βωμόν. 

Scholia In Aeschylum, Scholia in Aeschylum (scholia vetera)
Play Th, hypothesis-epigram-scholion 699k, line 1

μελαναιγὶς] ἡ τὴν μέλαιναν καὶ φοβερὰν αἰγίδα ἔχουσα. ADNaP

μελαναιγὶς] θανατηρά. BH  

μελαναιγὶς] μέλαιναν αἰγίδα φοροῦσα. CQθT

μελαναιγὶς] ἡ μελαίνας καταιγίδας ἐμποιοῦσα. Ξa

Scholia In Aeschylum, Scholia in Aeschylum (scholia vetera)
Play Th, hypothesis-epigram-scholion 700c, line 4

 θT ἡμέτερον· + οὐ χρὴ πρὸς τὸ <εἶσι> τὸ <δόμον> συντάσσειν καὶ σμι-
κρύνειν τὸ μον – οὐ γὰρ ἁρμόζει τῷ μέτρῳ οὕτως – , ἀλλὰ πρὸς τὸ <Ἐριν-
νὺς> καὶ μεγεθύνειν καὶ συντάσσειν οὕτως· ἡ Ἐριννὺς γὰρ τῶν δόμων ἡ
μελαναιγὶς οὐκ εἶσι καὶ ἐπελεύσεταί τινι, ὅταν δέχωνται οἱ θεοὶ θυσίαν ἐκ
χειρῶν αὐτοῦ.

Michael Apostolius Paroemiogr., Collectio paroemiarum
Centuria 3, section 31, line 17

                              ἐκ δὲ τούτου ἥ τε ἑορτὴ Ἀπα-
τούρια καὶ Διονύσου Μελαναιγίδος βωμὸν ἐδομήσαντο.

Suda, Lexicon
Alphabetic letter mu, entry 451, line 3

 καὶ <Μελαναιγίδα Διόνυσον> ἱδρύσαντο ἐκ τοιαύτης αἰτίας.

Suda, Lexicon
Alphabetic letter mu, entry 451, line 7

         μετὰ ταῦτα ὁ Ἐλευθὴρ ἔλαβε χρησμὸν ἐπὶ παύσει τῆς μανίας
τιμῆσαι Μελαναιγίδα Διόνυσον.

Suda, Lexicon
Alphabetic letter alpha, entry 2940, line 14

ἐκ δὲ τούτου ἥ τε ἑορτὴ Ἀπατούρια, καὶ Διονύσου Μελαναιγίδος
ἐδομήσαντο.

Συνεχίζετε